మిత్రుడు అంటూనే భారత్ మీద కత్తి దూస్తున్న ట్రంప్..ఇరాన్, రష్యాల మీద పగతో ఇండియాకు తప్పని చిక్కులు..

ప్రపంచ ఇంధన రాజకీయాల్లో అమెరికా తన పట్టును మరింత బిగిస్తోంది. ఇరాన్, రష్యా దేశాల నుండి చమురు విక్రయాలకు సంబంధించి గతంలో ఇచ్చిన తాత్కాలిక మినహాయింపులను పొడిగించకూడదని వాషింగ్టన్ తీసుకున్న నిర్ణయం అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో పెను సంచలనానికి దారితీస్తోంది. అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్ ఈ విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తూ.. అగ్రరాజ్యం మళ్లీ గరిష్ట ఒత్తిడి (Maximum Pressure) వ్యూహం వైపు మళ్లుతోందని సంకేతాలిచ్చారు.

గతంలో మార్కెట్ స్థిరీకరణ కోసం ఇచ్చిన ఈ వెసులుబాట్లు ఇప్పుడు ముగిసిపోవడంతో, చమురు ఎగుమతి చేసే దేశాలపై ఆర్థిక ఆంక్షల ప్రభావం తీవ్రతరం కానుంది. రష్యాకు సంబంధించిన మినహాయింపు ఇప్పటికే నిశ్శబ్దంగా ముగిసిపోగా.. ఇరాన్ చమురు రవాణాపై ఉన్న వెసులుబాటు ఏప్రిల్ 19తో ముగియనుంది.ఈ తాత్కాలిక మినహాయింపుల ప్రధాన ఉద్దేశం అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు అదుపు తప్పకుండా చూడటమేనని అమెరికా వాదిస్తోంది.

ఫిబ్రవరి 28న ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ మధ్య ప్రారంభమైన ఘర్షణల నేపథ్యంలో.. ముడి చమురు ధరలు దాదాపు 50 శాతం మేర పెరిగాయి. ఈ ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి అమెరికా గతంలో సుమారు 14 కోట్ల బ్యారెళ్ల చమురును మార్కెట్లోకి అనుమతించింది. అయితే, ఇప్పుడు ఆంక్షలను కఠినతరం చేయడం ద్వారా టెహ్రాన్ అణు కార్యక్రమానికి, మిలిటెంట్ గ్రూపులకు అందుతున్న ఆర్థిక వనరులను తుంచేయాలని ట్రంప్ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఈ నిర్ణయం వల్ల చైనా, భారతదేశం వంటి ఇరాన్ చమురుపై ఆధారపడే ఆసియా దేశాలకు కొత్త ఇబ్బందులు ఎదురుకానున్నాయి. కేవలం చమురు కొనుగోలు చేసే కంపెనీలే కాకుండా.. ఆ లావాదేవీలను నిర్వహించే బ్యాంకులు కూడా ఇప్పుడు అమెరికా నిఘా నీడలోకి రానున్నాయి.

భారతదేశం విషయానికొస్తే.. దాదాపు ఏడేళ్ల విరామం తర్వాత దేశానికి ఇరాన్ ముడి చమురు చేరడం ఒక కీలక పరిణామం. అమెరికా ఆంక్షల భయంతో 2019లో భారత్ ఈ దిగుమతులను నిలిపివేసింది. అయితే ఇటీవలి తాత్కాలిక మినహాయింపును ఉపయోగించుకుని జయ, ఫెలిసిటీ వంటి భారీ ట్యాంకర్లు భారత ఓడరేవులకు చేరుకున్నాయి. పారాదీప్, సిక్కా వంటి ప్రాంతాల్లో ఈ చమురును దించుతున్నట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. అయితే, తాజా గడువు ముగియడంతో, మార్గమధ్యలో ఉన్న 'డెర్యా' వంటి నౌకల పరిస్థితి ఇప్పుడు అగమ్యగోచరంగా మారింది. గడువు దాటిన తర్వాత సరుకును స్వీకరిస్తే అమెరికా నుండి ద్వితీయ ఆంక్షలు (Secondary Sanctions) ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందనే భయం రిఫైనర్లలో నెలకొంది.

మరోవైపు, ఇరాన్ ఓడరేవుల వద్ద అమెరికా నౌకాదళం విధిస్తున్న దిగ్బంధనం భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచుతోంది. ఇరాన్ నుండి బయలుదేరే లేదా అక్కడికి వెళ్లే నౌకలను అడ్డుకుంటామని అమెరికా బలగాలు ప్రకటించడం పరిస్థితి తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది. కేవలం హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా వెళ్లే ఇతర దేశాల నౌకలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుందని వాషింగ్టన్ స్పష్టం చేసింది. ఫిబ్రవరి చివరలో ప్రారంభమైన ఈ ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి జరిగిన చర్చలు విఫలం కావడమే అమెరికా ఇంత కఠిన నిర్ణయం తీసుకోవడానికి ప్రధాన కారణం. ఇది కేవలం సముద్ర మార్గాలకే పరిమితం కాకుండా, ఆర్థిక వ్యవస్థలపై కూడా తన ప్రభావాన్ని చూపుతోంది.

చివరగా, ఇరాన్ తన ఆర్థిక కార్యకలాపాలను సాగించడానికి ఉపయోగిస్తున్న అంతర్జాతీయ బ్యాంకింగ్ నెట్‌వర్క్‌లపై కూడా అమెరికా కన్నేసింది. చైనా, హాంకాంగ్, యూఏఈ, ఒమన్‌లలోని బ్యాంకుల ద్వారా సుమారు 9 బిలియన్ డాలర్ల నిధులు అక్రమంగా మళ్లించినట్లు అమెరికా ట్రెజరీ గుర్తించింది. ఈ విషయంలో ఆయా దేశాలకు అమెరికా ఇప్పటికే అధికారిక హెచ్చరికలు పంపింది.

ఫ్రంట్ కంపెనీల ద్వారా జరుగుతున్న ఈ లావాదేవీలను తక్షణమే నిలిపివేయకపోతే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని స్కాట్ బెస్సెంట్ హెచ్చరించారు. ఈ పరిణామాలన్నీ చూస్తుంటే.. రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచ చమురు సరఫరా గొలుసులో భారీ మార్పులు రావడం ఖాయమనిపిస్తోంది, ఇది నిస్సందేహంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలపై అదనపు భారాన్ని మోపే అవకాశం ఉంది.