రూ. 12 వేల కోట్ల సామ్రాజ్యం.. ఒక్క తప్పుతో రాత్రికి రాత్రే కుప్పకూలి 74 రూపాయలకు అమ్మకం..

బిలియన్ డాలర్ల సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించడం ఒక ఎత్తు అయితే, దానిని నైతిక విలువలతో నిలబెట్టుకోవడం మరొక ఎత్తు. పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత బి.ఆర్.శెట్టి జీవిత ప్రయాణం కూడా అలాంటిదే. సున్నా నుండి మొదలై వేల కోట్ల సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించి, మళ్ళీ అనిశ్చితిలోకి పడిపోయిన ఆయన కథ కార్పొరేట్ ప్రపంచంలో ఒక హెచ్చరికగా నిలుస్తుంది.

దాదాపు 12 వేల కోట్ల రూపాయల విలువైన సామ్రాజ్యం కేవలం కొద్ది నెలల్లోనే కుప్పకూలడం, చివరకు దానిలో కొన్ని భాగాలను కేవలం 74 రూపాయలకే విక్రయించాల్సి రావడం ఊహకందని విషయం. పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతగా, ఒక విజయవంతమైన వ్యాపారవేత్తగా వెలిగిన Shetty, నేడు న్యాయపోరాటాలు, ఆస్తుల స్తంభన వంటి తీవ్ర సమస్యలతో సతమతమవుతున్నారు.

ఈ అసాధారణ ప్రయాణం 1942లో ఉడుపిలో ప్రారంభమైంది. 1942 ఆగస్టు 1న ఒక సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన శెట్టి.. మణిపాల్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఫార్మసీ పట్టా పొందిన తర్వాత ఆర్థిక అవసరాల రీత్యా 1973లో అరబ్ దేశాలకు పయనమయ్యారు. ఆ సమయంలో యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) అప్పుడిప్పుడే అభివృద్ధి పథంలో పయనిస్తోంది.

అక్కడ అడుగుపెట్టిన ఆయన, దేశంలోనే మొట్టమొదటి మెడికల్ రిప్రజెంటేటివ్‌గా తన వృత్తిని ప్రారంభించి.. మారుమూల ప్రాంతాలకు కూడా మందులను చేరవేసేవారు. 1975లో తన భార్య డాక్టర్ చంద్రకుమారి శెట్టి సహాయంతో "న్యూ మెడికల్ సెంటర్" (NMC) అనే చిన్న క్లినిక్‌ను ప్రారంభించినప్పుడు, అది ప్రపంచ స్థాయి ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థగా ఎదుగుతుందని ఎవరూ ఊహించలేదు.

రూ. 40 లక్షల జీతం..రూ. కోటిన్నర పెట్టి ఈఎంఐలో ఫ్లాట్ కొనుగోలు... ఒక్కసారిగా జాబ్ పోవడంతో చివరకు..

క్రమంగా శెట్టి తన వ్యాపార పరిధిని పెంచుకుంటూ పోయారు. కేవలం వైద్య రంగంలోనే కాకుండా, ప్రవాస భారతీయుల కోసం 'యూఏఈ ఎక్స్ఛేంజ్' ద్వారా ఆర్థిక సేవలను, 'నియోఫార్మా' ద్వారా ఔషధ తయారీని ప్రారంభించి ఒక బహుముఖ సామ్రాజ్యాన్ని సృష్టించారు. 2012లో లండన్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో నమోదైన తొలి యూఏఈ ఆరోగ్య సంస్థగా NMC నిలిచినప్పుడు శెట్టి కీర్తి శిఖరాగ్రానికి చేరింది. సుమారు 4 బిలియన్ డాలర్ల వ్యక్తిగత సంపదతో, బుర్జ్ ఖలీఫాలో విలాసవంతమైన ఆస్తులతో ఆయన ప్రపంచంలోని అత్యంత ధనవంతులలో ఒకరిగా నిలిచారు. అయితే, ఈ వెలుగుల వెనుక అప్పుల చీకటి నిశ్శబ్దంగా పేరుకుపోతోందని ఎవరూ గమనించలేదు.

2019 డిసెంబర్‌లో 'మడ్డీ వాటర్స్ రీసెర్చ్' వెలువరించిన ఒక నివేదిక ఈ సామ్రాజ్యం పునాదులను కదిలించింది. NMC హెల్త్ తన ఖాతా పుస్తకాలలో నగదు నిల్వలను తప్పుగా చూపించిందని, పెట్టుబడిదారులకు తెలియకుండా భారీగా అప్పులు చేసిందని ఆ నివేదిక సంచలన ఆరోపణలు చేసింది. దర్యాప్తులో దాదాపు 4 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 33 వేల కోట్లు) అప్పును సంస్థ దాచిపెట్టినట్లు వెల్లడైంది. మోసపూరిత పత్రాలు, అనధికార రుణాలు బయటపడటంతో కంపెనీ షేర్లు కుప్పకూలాయి. 2020లో శెట్టి తన పదవులకు రాజీనామా చేసినప్పటికీ, అప్పటికే జరగాల్సిన నష్టం జరిగిపోయింది.

ఆ తర్వాత పరిస్థితులు మరింత విషమించాయి. యూకే హైకోర్టు NMCని తన ఆధీనంలోకి తీసుకోగా.. అబుదాబి కమర్షియల్ బ్యాంక్ వంటి అనేక బ్యాంకులు వేల కోట్ల నష్టాలను చవిచూశాయి. ఆయన నిర్మించిన ఫినాబ్లర్ వంటి హోల్డింగ్ కంపెనీని అత్యంత తక్కువ ధరకు (కేవలం ఒక డాలర్ వంటి నామమాత్రపు విలువకు) విక్రయించాల్సి వచ్చింది. శెట్టి వ్యక్తిగత ఆస్తులు స్తంభించిపోయాయి.

ఆయనపై అంతర్జాతీయ స్థాయిలో దర్యాప్తులు మొదలయ్యాయి. ఇటీవల 2025 అక్టోబర్‌లో దుబాయ్ కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు దీనికి పరాకాష్టగా నిలిచింది. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI)కు సుమారు 46 మిలియన్ డాలర్లు తిరిగి చెల్లించాలని కోర్టు ఆయనను ఆదేశించింది. ప్రస్తుతం 2026 నాటికి కూడా శెట్టి న్యాయపోరాటాల్లోనే చిక్కుకుని ఉన్నారు. నిన్నటి వరకు వేల కోట్లకు అధిపతిగా ఉన్న వ్యక్తి, నేడు తన ఉనికిని కాపాడుకోవడానికి న్యాయస్థానాల చుట్టూ తిరగాల్సి రావడం విధి వైచిత్రి.

నేడు ఎన్‌ఎంసి హెల్త్ పనిచేస్తున్నప్పటికీ, దాని సృష్టికర్త మాత్రం తన స్వంత సామ్రాజ్యం నుండి దూరమై న్యాయస్థానాల చుట్టూ తిరుగుతున్నారు. నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కష్టపడి నిర్మించిన ఒక సామ్రాజ్యం వ్యాపారంలో పారదర్శకత, పాలన (Governance) లోపిస్తే పేకమేడలా కూలిపోతుందని బి.ఆర్. శెట్టి కథ మనకు గుర్తుచేస్తుంది. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తి పతనం కాదు, ఒక వ్యవస్థలోని నైతిక వైఫల్యానికి సాక్ష్యం.