Note exchange: జేబులో చిరిగిన నోటు ఉందా? ఈ ట్రిక్ పాటిస్తే మీ చిరిగిన నోటుకు కొత్త నోటు!

మనం రోజూ వాడే కరెన్సీ నోట్లు ఒక్కోసారి పొరపాటున చిరిగిపోతుంటాయి లేదా పాడైపోతుంటాయి. అలాంటి నోట్లను దుకాణదారులు తీసుకోవడానికి నిరాకరిస్తుంటారు. ఆ సమయంలో ఆ నోటు ఇక పనికిరాదని, మనకు నష్టం జరిగిందని చాలామంది ఆందోళన చెందుతుంటారు. కానీ, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నిబంధనల ప్రకారం, చిరిగిన లేదా పాడైపోయిన నోట్లు పనికిరానివి కావు. వీటిని మీరు సులభంగా నోటు మార్పిడి(Note exchange) చేసుకోవచ్చు. దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు మీకోసం..

ఎక్కడ మార్చుకోవాలి?

చిరిగిన నోట్లను మార్చుకోవడానికి మీరు ఏదైనా ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకు (Public Sector Bank) లేదా ప్రైవేట్ బ్యాంకు కార్యాలయానికి వెళ్లవచ్చు. ఇక్కడ గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఆ బ్యాంకులో మీకు ఖాతా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. ఏ వ్యక్తి అయినా నేరుగా బ్యాంకు కౌంటర్‌కు వెళ్లి తన దగ్గర ఉన్న చిరిగిన నోట్లను ఇచ్చి కొత్త నోట్లను పొందవచ్చు. బ్యాంకులు ఈ సేవను నిరాకరించడానికి వీల్లేదు.

ఎలాంటి నోట్లు చెల్లుతాయి?

అన్ని రకాల పాడైపోయిన నోట్లను బ్యాంకులు తీసుకోవు. నోటుని ఎక్స్ ఛేంజ్ చేయాలంటే కొన్ని షరతులు ఉన్నాయి..

• నోటు రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ముక్కలైనా, దాని ప్రధాన భాగాలు అందుబాటులో ఉండాలి.
• ముఖ్యంగా నోటుపై ఉన్న సీరియల్ నంబర్, మహాత్మా గాంధీ చిత్రం, వాటర్‌మార్క్ , గవర్నర్ సంతకం స్పష్టంగా కనిపించాలి. ఇవి దెబ్బతినకుండా ఉంటే మార్పిడి ప్రక్రియ సులభమవుతుంది.
• పాతవి, రంగు వెలిసిపోయినవి లేదా మురికిగా ఉన్న నోట్లను కూడా బ్యాంకులు స్వీకరిస్తాయి.

నోటు విలువ ఎంత వస్తుంది?

మీ దగ్గర ఉన్న నోటు ఎంత భాగం సురక్షితంగా ఉందనే దానిపై మీకు వచ్చే డబ్బు ఆధారపడి ఉంటుంది..

• పూర్తి విలువ: ఒకవేళ నోటులో 80 శాతం కంటే ఎక్కువ భాగం సరిగ్గా ఉంటే, మీకు ఆ నోటుకు సమానమైన పూర్తి విలువ లభిస్తుంది.
• సగం విలువ: నోటు 40 శాతం నుండి 80 శాతం వరకు మాత్రమే ఉంటే, మీకు సగం ధర మాత్రమే (ఉదాహరణకు ₹100 నోటుకు ₹50) వస్తుంది.
• విలువ ఉండదు: నోటు 40 శాతం కంటే తక్కువగా ఉంటే, బ్యాంకు ఆ నోటును మార్చడానికి నిరాకరించవచ్చు.

మార్చుకునే పద్ధతి ఇదే..

సాధారణంగా చిన్న నోట్ల మార్పిడికి ఎటువంటి ఫారమ్ నింపాల్సిన అవసరం లేదు, నేరుగా కౌంటర్‌లో మార్చుకోవచ్చు. ఒకవేళ నోట్లు మరీ దారుణంగా చిరిగిపోయి ఉంటే, బ్యాంకు వారు ఒక రసీదు ఇచ్చి, ఆ తర్వాత మీ బ్యాంక్ ఖాతాకు డబ్బులను బదిలీ చేస్తారు. అయితే, ఎవరైనా కావాలని నోట్లను చింపినట్లు అనిపిస్తే బ్యాంకులు అంగీకరించవు. అలాగే కాలిపోయిన లేదా ఒకదానికొకటి అంటుకుపోయిన నోట్లను బ్యాంకులు నేరుగా తీసుకోవు, వాటిని ఆర్‌బీఐ (RBI) కేంద్ర కార్యాలయానికి పంపుతాయి.

మొత్తంగా చెప్పేదేంటంటే.. మీ దగ్గర చిరిగిన నోట్లు ఉన్నప్పుడు భయపడాల్సిన పని లేదు. ఆర్‌బీఐ కల్పించిన ఈ నోట్ ఎక్స్ ఛేంజ్ (Note exchange) సదుపాయాన్ని ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా మీ ఆర్థిక నష్టాన్ని నివారించుకోవచ్చు. ఒకవేళ ఏదైనా బ్యాంకు మీ నోట్లను మార్చడానికి నిరాకరిస్తే, మీరు ఆర్‌బీఐ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ఆన్‌లైన్ ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. కాబట్టి, ఇకపై చిరిగిన నోటు కనిపిస్తే పారేయకుండా, భద్రంగా బ్యాంకుకు తీసుకెళ్లండి.