సైబర్ మోసానికి గురయ్యారా? మీ డబ్బును తిరిగి పొందడానికి ఈ 'గోల్డెన్ అవర్' రూల్ తప్పక పాటించండి!

దేశంలో డిజిటల్ లావాదేవీలు ఎంతలా పెరిగాయో, అదే స్థాయిలో సైబర్ నేరాలు కూడా పెరిగిపోతున్నాయి. ఒకవేళ మీరు సైబర్ మోసగాళ్ల చేతిలో చిక్కి డబ్బులు పోగొట్టుకుంటే.. ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే స్పందించడం చాలా ముఖ్యం. సైబర్ నిపుణులు మోసం జరిగిన మొదటి రెండు గంటలను 'గోల్డెన్ అవర్'గా పిలుస్తారు. ఈ సమయంలోనే బాధితులు వెంటనే నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930కి కాల్ చేయాలి. మీరు ఎంత వేగంగా స్పందిస్తే, నేరగాళ్లు ఆ డబ్బును విత్ డ్రా చేయకముందే అధికారులు ఆ నిధులను ఫ్రీజ్ చేసే అవకాశం ఉంటుంది.

హెల్ప్‌లైన్‌కు ఫోన్ చేసిన తర్వాత, అధికారిక నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ (NCCRP) వెబ్‌సైట్‌లో తప్పనిసరిగా ఫిర్యాదు నమోదు చేయాలి. అక్కడ లావాదేవీలకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను అందించాల్సి ఉంటుంది. ఇందుకోసం మీకు వచ్చిన మోసపూరిత మెసేజ్‌ల స్క్రీన్‌షాట్లు, బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్‌లను సిద్ధంగా ఉంచుకోండి. మీరు ఇచ్చే ఖచ్చితమైన సమాచారం పోలీసుల దర్యాప్తుకు ఎంతో కీలకం. ఈ డిజిటల్ ఆధారాల ద్వారానే మీ డబ్బు ఏయే బ్యాంక్ ఖాతాల్లోకి మారిందో ట్రాక్ చేయడం సాధ్యమవుతుంది.

సైబర్ మోసాలపై ఫిర్యాదు చేయడం ఎలా? అధికారిక పోర్టల్‌ను ఎలా వాడాలి?

పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయడంతో పాటు మీ బ్యాంకుకు సమాచారం ఇవ్వడం కూడా అంతే ముఖ్యం. అనధికారిక లావాదేవీలపై రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) స్పష్టమైన నిబంధనలను రూపొందించింది. మోసం జరిగిన మూడు రోజుల్లోపు మీరు బ్యాంకుకు ఫిర్యాదు చేస్తే, ఆ నష్టానికి మీరు బాధ్యులు కారు (Zero Liability). అంటే, బ్యాంక్ ఆ విషయాన్ని విచారించి మీ డబ్బును తిరిగి ఇచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ విషయంలో మీరు ఎంత ఆలస్యం చేస్తే, డబ్బు తిరిగి పొందే అవకాశాలు అంతగా తగ్గిపోతాయి.

ఫిర్యాదు చేసిన సమయం	కస్టమర్ బాధ్యత (లయబిలిటీ) స్థితి
3 రోజుల్లోపు	కస్టమర్‌కు ఎలాంటి బాధ్యత ఉండదు (జీరో లయబిలిటీ)
4 నుండి 7 రోజుల మధ్య	పరిమిత బాధ్యత (రూ. 25,000 వరకు)
7 రోజుల తర్వాత	బ్యాంక్ నిబంధనల ప్రకారం ఉంటుంది

సైబర్ మోసం జరిగినప్పుడు డబ్బును తిరిగి పొందేందుకు తక్షణ మార్గాలు

పోగొట్టుకున్న డబ్బు మళ్లీ తిరిగి వస్తుందా? అని చాలామంది సందేహిస్తుంటారు. పోలీసులు నేరగాళ్ల ఖాతాలను గుర్తించి, అందులోని నిధులను ఫ్రీజ్ చేసినప్పుడు మాత్రమే ఇది సాధ్యమవుతుంది. ఆ డబ్బు ఇంకా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోనే ఉంటే రికవరీ సులభం అవుతుంది. ఒకవేళ నేరగాడు అప్పటికే నగదును విత్ డ్రా చేసుకుంటే మాత్రం రికవరీ చేయడం చాలా కష్టం. అందుకే, మోసం జరిగిన నిమిషాల్లోనే ఫిర్యాదు చేయడం అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యూహం.

సైబర్ మోసాల బారిన పడకుండా ఉండాలంటే అప్రమత్తతే మీకున్న అతిపెద్ద రక్షణ. మీ బ్యాంక్ పాస్‌వర్డ్‌లు లేదా సెక్యూరిటీ కోడ్‌లను (OTP) ఎవరితోనూ పంచుకోకండి. ఒకవేళ పొరపాటున మోసం జరిగితే, వెంటనే 1930 హెల్ప్‌లైన్ మరియు NCCRP పోర్టల్‌ను ఆశ్రయించండి. మీ కష్టార్జితాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఇవే సరైన మార్గాలు. అలాగే, మీ బ్యాంకుతో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరుపుతూ ఉండటం వల్ల ఈ ప్రక్రియ మరింత వేగవంతం అవుతుంది.