ఇరాన్ యుద్ధం.. వంటగ్యాస్ సంక్షోభం మాత్రమే ఎందుకు.. పెట్రోల్, డీజిల్ ఎందుకు ప్రభావితం కాలేదు?

అమెరికా, ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ మధ్య యుద్ధం పతాక స్థాయికి చేరడంతో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పరిస్థితులు తారుమారు అవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా హర్మూజ్ జలసంధి వద్ద ఉద్రిక్తతలు పెరుగడంతో భారత్‌లో వంట గ్యాస్ (LPG) సరఫరా సమస్యగా మారింది. గ్యాస్ ఏజెన్సీల ముందు ప్రజలు కిలోమీటర్ల మేర క్యూ వరుసల్లో నిలబడి ఎదురుచూస్తున్నారు. అయితే ఇదే సమయంలో పెట్రోల్, డీజిల్ సరఫరాపై ఎలాంటి ప్రభావం లేదు. ఈ భిన్న ప్రభావానికి ముఖ్య కారణాలు ముడి సరఫరా మార్గాలు, నిల్వ సామర్థ్యం, వాణిజ్య ప్రాధాన్యతలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.

భారత్ ఎల్‌పీజీ అవసరాలలో సుమారు సగానికి పైగా దిగుమతులపై ఆధారపడుతుంది. ప్రధానంగా సౌదీ అరేబియా, ఖతార్, యూఏఈ వంటి గల్ఫ్ దేశాల నుండి LPG నౌకల ద్వారా వస్తుంది. ఈ నౌకలన్నీ హర్మూజ్ జలసంధి గుండానే ప్రయాణించాలి. యుద్ధం కారణంగా ఈ మార్గం మూసివేయబడడంతో LPG సరఫరా నిలిచిపోయింది. అయితే, దేశంలో వాహన ఇంధన కోసం అవసరమైన ముడి చమురు 40 కి పైగా దేశాల నుంచి దిగుమతి అవుతుంది. రష్యా నుంచి వచ్చే చమురుకు హార్ముజ్ మార్గం అవసరం లేకపోవడం వలన 70 శాతం ముడి చమురు సరఫరా సురక్షితంగా కొనసాగుతుంది.

నిల్వ సామర్థ్యంలో కూడా LPG‑కు, ముడి చమురుకు మధ్య వ్యత్యాసం గమనార్హంగా చెప్పుకోవచ్చు. వాహన ఇంధన కోసం విశాఖపట్నం, మంగళూరు వంటి చోట్ల వారాల తరబడి సరిపోతున్న వ్యూహాత్మక నిల్వలు ఉన్నాయి. LPG కే దేశంలో నిల్వ సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంది. అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) ప్రకారం.. భారత్‌లో ఉన్న LPG రెండు రోజులు మాత్రమే ఉపయోగించడానికి సరిపోతుంది. గత దశాబ్దంలో ఉజ్వల పథకం ద్వారా LPG కనెక్షన్లు 10 కోట్ల నుంచి 33 కోట్లకు పెరగడంతో.. వంట గ్యాస్ కొరత తీవ్రత ఇంకా పెరిగింది.

ప్రస్తుత పరిస్థితిలో ప్రభుత్వం పెట్రోల్, డీజిల్ సరఫరాకు భరోసా ఇచ్చింది. LPG విషయంలో గృహ వినియోగదారులకే ప్రాధాన్యత ఇచ్చి, వాణిజ్య సిలిండర్ల అమ్మకాలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది. అంతేకాక అమెరికా, పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాల నుంచి LPG దిగుమతులను పెంచి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అన్వేషిస్తోంది. దీని ద్వారా సంక్షోభాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.

ఈ సంక్షోభం భారత్ లోని వంటగదులకు మాత్రమే ప్రభావం చూపుతుండటానికి మరో ముఖ్య కారణం సరఫరా శ్రేణి. వాహన ఇంధన సరఫరా పెద్ద, విస్తృతమైన నిల్వలతో, మల్టిపుల్ ఎక్స్‌పోర్ట్ లైన్‌లతో నిర్ధారించబడినప్పటికీ.. LPG సరఫరా ఒకే మార్గం మీద ఆధారపడటం వల్ల ఈ సంక్షోభం తక్కువగా ఎదుర్కోవడం కష్టం అయ్యింది.

హర్మూజ్ జలసంధి యుద్ధం కారణంగా భారతదేశంలో LPG కొరత ఏర్పడినది. వాహన ఇంధనాలు అంతరాయం లేకుండా అందుతున్నప్పటికీ.. వంటగ్యాస్ వినియోగదారులకే ప్రాధాన్యం ఇచ్చి తాత్కాలిక నియంత్రణలు అమలు చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం, అంతర్జాతీయ మార్గాల ద్వారా LPG సరఫరాను సురక్షితంగా కొనసాగించడానికి ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి.