US-ఇరాన్ ఒప్పందంలో అంతుచిక్కని అంశాలు..బాంబు దాడుల బెదింరిపులు.. US-Tehran ఒప్పందం వెనుక అసలు కథ..

అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య కుదిరిన చారిత్రాత్మక 14-సూత్రాల మధ్యంతర అవగాహన ఒప్పందాన్ని (MoU) వైట్ హౌస్ అధికారికంగా ధృవీకరించింది. ఫ్రాన్స్‌లోని ఎవియాన్-లెస్-బైన్స్‌లో జరిగిన జీ7 శిఖరాగ్ర సదస్సు సందర్భంగా ఇరు దేశాల అధ్యక్షులు డిజిటల్ సంతకాల ద్వారా ఆమోదించిన ఈ ఒప్పందంలోని ముఖ్యాంశాలు, దాని వెనుక ఉన్న వ్యూహాత్మక విశ్లేషణలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి.

1. అన్ని రంగాలలో యుద్ధానికి తక్షణ ముగింపు: ఒప్పందంలోని మొదటి సూత్రం ప్రకారం అమెరికా, ఇరాన్, వాటి మిత్రదేశాలు లెబనాన్‌తో సహా అన్ని రంగాలలో సైనిక చర్యలను తక్షణమే నిలిపివేయాలి. లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్ జరుపుతున్న సైనిక చర్యల వల్ల ఈ శాంతి ప్రయత్నాలు దెబ్బతింటాయని అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ఆందోళన చెందుతున్నారు. మరోవైపు, ఈ కాల్పుల విరమణ లెబనాన్‌కు కూడా వర్తిస్తుందని, ఒకవేళ ఇజ్రాయెల్ దాడులు కొనసాగిస్తే అది ఒప్పంద ఉల్లంఘనే అవుతుందని ఇరాన్ హెచ్చరించింది. అయితే, ఈ ప్రాంతంలో ఆక్రమణలు కొనసాగిస్తున్న ఇజ్రాయెల్ దీనిపై ఎలా స్పందిస్తుందనేది ఇంకా అస్పష్టంగా ఉంది.

2. అంతర్గత వ్యవహారాలు & సార్వభౌమత్వానికి గౌరవం: అమెరికా, ఇరాన్‌లు ఒకరి సార్వభౌమత్వాన్ని, ప్రాదేశిక సమగ్రతను మరొకరు గౌరవించుకోవాలని, పరస్పర అంతర్గత వ్యవహారాలలో జోక్యం చేసుకోకూడదని అంగీకరించాయి. అయితే ఈ ఏడాది ఆరంభంలో ఇరాన్ ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనకారులకు తాము మద్దతు ఇస్తామని ట్రంప్ హామీ ఇచ్చిన నేపథ్యంలో, ఈ నిబంధన ఇరాన్‌లోని అసమ్మతి వర్గాలకు ప్రతికూల సంకేతంగా మారే అవకాశం ఉంది.

3. 60 రోజుల కాలపరిమితి: ఈ అవగాహన ఒప్పందంపై ఇరు దేశాల అధ్యక్షులు సంతకాలు చేసిన బుధవారం రాత్రి నుంచే 60 రోజుల కౌంట్‌డౌన్ ప్రారంభమైంది. ఈ గడువులోగా ఇరుపక్షాలు చర్చలు జరిపి తుది శాశ్వత ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకోవాల్సి ఉంటుంది.

4. అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధనం ఎత్తివేత: ఒప్పందం కుదిరిన 30 రోజుల్లోగా ఇరాన్ ఓడరేవులపై విధించిన నావికా దిగ్బంధనాన్ని, అన్ని రకాల ఆటంకాలను అమెరికా తొలగిస్తుంది. అలాగే తుది ఒప్పందం జరిగిన 30 రోజుల్లోగా 'ఇరాన్ సమీపం' నుండి అమెరికా తన సైనిక బలగాలను ఉపసంహరించుకుని, ఫిబ్రవరి 28న యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి ముందున్న యథాతథ స్థితికి తీసుకువస్తుంది.

Also Read

ఇరాన్‌తో శాంతి ఒప్పందంపై ట్రంప్ సంతకం.. కానీ ఒక్క హెచ్చరికతో ప్రపంచం మళ్లీ ఆందోళనలోకి..

5. హోర్ముజ్ జలసంధి పునఃప్రారంభం: వాణిజ్య నౌకలు ఎటువంటి సుంకాలు లేదా రుసుములు లేకుండా సురక్షితంగా ప్రయాణించేందుకు వీలుగా ఇరాన్ హార్ముజ్ జలసంధిని వెంటనే తెరుస్తుంది. మైన్ల తొలగింపు వంటి సాంకేతిక, సైనిక అడ్డంకులను తొలగించిన వెంటనే ఇక్కడ రవాణా ప్రారంభమవుతుంది. దీర్ఘకాలంలో ఒమన్, ఇతర గల్ఫ్ దేశాలతో కలిసి దీని నిర్వహణపై ఒక విస్తృత ఒప్పందాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు.

6. ఇరాన్ పునర్నిర్మాణానికి $300 బిలియన్ల నిధి: యుద్ధం వల్ల దెబ్బతిన్న ఇరాన్ ఆర్థిక పునర్నిర్మాణం కోసం $300 బిలియన్ల (కనీసం 224 బిలియన్ పౌండ్లు) నిధితో కూడిన ఉమ్మడి ప్రణాళికను రూపొందిస్తారు. ఈ నిధికి అమెరికా 'ఒక్క పైసా కూడా' విరాళం ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం లైసెన్సులు, మినహాయింపులు మాత్రమే అమెరికా మంజూరు చేస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఇరాన్ నిబంధనలు పాటిస్తే అరబ్ దేశాలు అక్కడ విద్యుత్ ప్లాంట్లను నిర్మించుకోవడానికి అమెరికా అనుమతిస్తుంది. ఇది 2015 నాటి ఒబామా అణు ఒప్పందానికి పూర్తి విరుద్ధంగా, అమెరికా సొమ్ము ఇరాన్‌కు వెళ్లకుండా ట్రంప్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న జాగ్రత్తగా కనిపిస్తోంది.

7. ఆర్థిక ఆంక్షల రద్దు: ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి, అమెరికా ఏకపక్షంగా ఇరాన్‌పై విధించిన 'ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ ఫ్యూరీ' వంటి అన్ని ఆర్థిక ఆంక్షలను అమెరికా రద్దు చేస్తుంది. అయితే దీనికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన కాలక్రమం తదుపరి చర్చల్లో నిర్ణయించబడుతుంది.

8. అణ్వాయుధాల నిషేధం & యథాతథ స్థితి: ఇరాన్ ఎప్పటికీ అణ్వాయుధాన్ని సమకూర్చుకోకూడదని అంగీకరించింది. తన వద్ద ఉన్న సుసంపన్నమైన యురేనియం నిల్వలను అంతర్జాతీయ అణుశక్తి ఏజెన్సీ (IAEA) పర్యవేక్షణలో ఎలా నిర్వహించాలనేది తదుపరి చర్చల్లో తేలనుంది. ఇరాన్ ఈ నిబంధనలను పాటిస్తేనే ఆంక్షల సడలింపు వర్తిస్తుంది (పనితీరు ఆధారితమైనది). ఈ సమస్య పరిష్కారమయ్యే వరకు అమెరికా కొత్త ఆంక్షలు విధించదు మరియు చమురు ఎగుమతులు, బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలకు తాత్కాలిక మినహాయింపులు ఇస్తుంది.

9. స్తంభింపజేసిన ఆస్తుల విడుదల: ఇరాన్‌కు చెందిన స్తంభింపజేసిన నిధులను పూర్తిగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి అమెరికా అంగీకరించింది. అయితే, ఇరాన్ అత్యంత సుసంపన్నమైన యురేనియంను విక్రయించడం ప్రారంభించడం వంటి కట్టుబాట్లను పాటించినప్పుడు మాత్రమే, దానికి ప్రతిఫలంగా దశలవారీగా ఈ ఆస్తులను విడుదల చేస్తారు.

10. పర్యవేక్షణ & ఐరాస ఆమోదం: ఈ ఒప్పంద అమలును పర్యవేక్షించడానికి ఇరు దేశాలు ఒక ఉమ్మడి యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాయి. చివరగా, కుదరబోయే తుది శాశ్వత ఒప్పందాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC) తీర్మానం ద్వారా అధికారికంగా ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది.