బడ్జెట్ సంబంధించిన ఇంట్రెస్టింగ్ విషయాలు.. ఆచారాల నుండి హాల్వా వేడుక వరకు..

భరతదేశ కేంద్ర బడ్జెట్ 2025కి సమయం దగ్గర పడుతుంది. ఈసారి కూడా ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఫిబ్రవరి 1న బడ్జెట్ పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టనున్నారు. అయితే పార్లమెంట్‌లో బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో హల్వా వేడుక చేస్తారని మీకు తెలుసా. బడ్జెట్‌కి సరిగ్గా వారం రోజుల ముందు అంటే బడ్జెట్ వీక్ ప్రారంభంలో మీరు తెలుసుకోవలసిన ముఖ్యమైన ఐదు ఆసక్తికరమైన విషయాల గురించి మీకోసం...

మొదటి- హల్వా వేడుక:
ఆర్థిక మంత్రి పార్లమెంట్‌లో బడ్జెట్‌ ప్రవేశపెట్టే ముందు ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో హల్వా వేడుక చేస్తారు, ఇది చాలా కాలంగా వస్తున్న సంప్రదాయం ఇంకా ప్రభుత్వం ఇప్పటికీ దీనిని అనుసరిస్తోంది. ఈ హల్వాని మంత్రిత్వ శాఖలోనే తయారు చేస్తారు ఇంకా బడ్జెట్ పనులకు సంబంధించిన ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలోని అధికారులు, ఉద్యోగులకు తినిపిస్తారు. ఈ హల్వా వేడుక స్వాతంత్రం వచ్చినప్పటి నుండి కొనసాగుతోంది ఇంకా దేశంలో ప్రతి శుభకార్యానికి ముందు ఏదైనా తీపి తినడం మంచిదని దీని వెనుక ఉన్న నమ్మకం. అందుకే ఈ అతిముఖ్యమైన బడ్జెట్ పేపర్లు ప్రజల ముందు ఉంచే ముందు పాయసంతో నోరు తీపి చేసుకుంటారు.

రెండవది- భారతదేశ మొదటి బడ్జెట్:
భారతదేశంలో మొదటిసారిగా బ్రిటీష్ కాలంలో బడ్జెట్ సమర్పించారు. దీనిని బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రి జేమ్స్ విల్సన్ 7 ఏప్రిల్ 1860న చదివారు. అయితే బ్రిటీష్ పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్రం వచ్చిన తర్వాత భారతదేశ మొదటి బడ్జెట్‌ను ఎవరు సమర్పించారో మీకు తెలుసా ? దీనిని 1947 సంవత్సరంలో ఆర్‌కె షణ్ముఖం చెట్టి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది మధ్యంతర బడ్జెట్‌.

మూడవది - బడ్జెట్ సమాచారం లీక్
బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టడానికి 10 రోజుల ముందు బడ్జెట్ తయారీ పనికి సంబంధించిన అధికారులు, ఉద్యోగులు లాక్డౌన్ లాంటి వాతావరణంలో ఉంటారు. అంటే, మనం మన కుటుంబంతో సహా ప్రపంచం మొత్తం నుండి సంభంధం లేకుండా చేస్తారు. నిజానికి దీని వెనుక కారణం పాతదే, ఎందుకంటే 1950లో జాన్ మథాయ్ దేశ ఆర్థిక మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు బడ్జెట్ ముద్రణ సమయంలో సమాచారం లీక్ అయింది. భద్రత దృష్ట్యా, దీని ప్రింటింగ్ రాష్ట్రపతి భవన్ నుండి మింటో రోడ్‌కి మార్చేశారు. దింతో 1980 నుండి బడ్జెట్ పేపర్స్ ప్రింటింగ్ నార్త్ బ్లాక్ బేస్‌మెంట్‌లో చాలా రహస్యంగా జరుగుతుంది.

నాల్గవది- ఇంతకుముందు బడ్జెట్‌ను ఇంగ్లీషులో మాత్రమే
బడ్జెట్‌కు సంబంధించిన మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే ఇంతకుముందు ఇంగ్లీష్ భాషలో మాత్రమే బడ్జెట్ సమర్పించేవారు. 1955 సంవత్సరం వరకు కేంద్ర బడ్జెట్‌ను ఇంగ్లీష్లో ప్రత్యేకంగా సమర్పించారు, కానీ దీని తరువాత దేశ ఆర్థిక స్థితికి అద్దం పట్టే ఈ బడ్జెట్‌ను ఇంగ్లీషులోనే కాకుండా హిందీలో కూడా సమర్పించడం ప్రారంభించారు. మాజీ ఆర్థిక మంత్రి సిడి దేశ్‌ముఖ్ హిందీ అండ్ ఇంగ్లీషు భాషలలో బడ్జెట్‌ను సమర్పించడం ప్రారంభించారు.

ఐదవది- బడ్జెట్‌కు ముందు ఆర్థిక సర్వే:
బడ్జెట్‌ను 1 ఫిబ్రవరి 2024న కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి సమర్పిస్తారు, అయితే దీనికి ఒక రోజు ముందు, ఆర్థిక సర్వేను పార్లమెంటు టేబుల్‌పై ఉంచుతారు. ఇది దేశ ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరణ. ఇది చాలా ముఖ్యమైనది ఇంకా తరువాత రోజు సమర్పించబోయే బడ్జెట్ పూర్తి చిత్రాన్ని ఇస్తుంది. ఆర్థిక సర్వే పత్రాన్ని తయారు చేసిన తర్వాత దానిని ఆర్థిక మంత్రి ఆమోదిస్తారు. దేశ మొదటి ఆర్థిక సర్వే 1950-51లో సమర్పించారు. ఆ తర్వాత సాధారణ బడ్జెట్‌లో భాగంగా ఆర్థిక సర్వేను ప్రవేశపెట్టారు. అయితే, 1964లో బడ్జెట్ నుండి ఆర్థిక సర్వే వేరు చేసారు.