సౌదీ–హౌతీల మధ్య యుద్ధం ఎందుకు జరుగుతోంది.. రెండు దేశాల మధ్య శాంతిని ఎందుకు నెలకొల్పలేకపోతున్నారు..

Saudi-Houthi Conflict Explained: సౌదీ అరేబియా- యెమెన్‌కు చెందిన హౌతీ (Houthi) తిరుగుబాటుదారుల మధ్య జరుగుతున్న పోరాటం కేవలం రెండు పొరుగు దేశాల సరిహద్దు వివాదం మాత్రమే కాదు. ఇది దశాబ్దాలుగా నడుస్తున్న రాజకీయ, మతపరమైన విభేదాలు, పశ్చిమాసియా ప్రాంతీయ ఆధిపత్య పోరు యొక్క తీవ్ర రూపం. ఈ యుద్ధం వెనుక ఉన్న ముఖ్యమైన అసలు కథను చూస్తే.. యెమెన్‌లో అధికార పోరు, సౌదీ అరేబియా సరిహద్దు భద్రత, ఇరాన్‌తో ప్రాంతీయ పోటీ వంటి అనేక అంశాలు ఈ సంఘర్షణకు కారణమయ్యాయి.

హౌతీల క్షిపణులు, డ్రోన్లు సౌదీ అరేబియాలోని కీలక ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం వల్ల విమానాశ్రయాలు, చమురు మౌలిక సదుపాయాలు, పౌరుల భద్రతపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. సౌదీ అరేబియా ఆధునిక గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి క్షిపణిని లేదా డ్రోన్‌ను అడ్డుకోవడం సాధ్యం కావడం లేదు. దీంతో హౌతీల దాడులు మరింత భీకరంగా మారుతున్నాయి.

చరిత్రలోకి వెళ్తే.. యెమెన్ జనాభాలో సుమారు 35% మంది 'జైదీ షియా' (Zaidi Shia) ముస్లింలు. 1990లలో హుస్సేన్ బద్రుద్దీన్ అల్-హౌతీ నాయకత్వంలో 'హౌతీ' ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. సౌదీ అరేబియా మద్దతుతో యెమెన్‌లో సున్నీ వాహాబీ భావజాలం విస్తరించడాన్ని, జైదీల హక్కులను కాలరాయడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ వారు ఆయుధాలు పట్టారు. ఆ తరువాత 2011లో వచ్చిన 'అరబ్ స్ప్రింగ్' ఉద్యమం కారణంగా యెమెన్ సుదీర్ఘ అధ్యక్షుడు ఆలీ అబ్దుల్లా సలేహ్ దిగిపోవలసి వచ్చింది. ఆయన స్థానంలో అబ్ద రబ్బు మన్సూర్ హాదీ అధికారంలోకి వచ్చారు.

అయితే, అవినీతి, ఆహార సంక్షోభం, నిరుద్యోగం, ఇంధన ధరల పెంపుతో హాదీ ప్రభుత్వం తీవ్రంగా విఫలమైంది. ఈ అవకాశాన్ని వాడుకున్న హౌతీ దళాలు 2014లో యెమెన్ రాజధాని సనాను (Sanaa) కైవసం చేసుకుని, హాదీ ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టాయి. 2015లో తమ సరిహద్దులో ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న షియా సైనిక ప్రభుత్వం ఏర్పడటాన్ని సౌదీ అరేబియా తన జాతీయ భద్రతకు తీవ్ర ముప్పుగా భావించింది.2015 మార్చిలో సౌదీ అరేబియా నాయకత్వంలో 10 అరబ్ దేశాల సంకీర్ణ కూటమి 'ఆపరేషన్ డిసైసివ్ స్ట్రామ్' పేరుతో యెమెన్‌లో సైనిక చర్యను ప్రారంభించింది. పడిపోయిన హాదీ ప్రభుత్వాన్ని తిరిగి పునరుద్ధరించడమే సౌదీ ప్రధాన లక్ష్యంగా ఈ సైనిక చర్య సాగింది.

Also Read

సౌదీ ఎవరూ వెళ్లకండి.. అక్కడున్న వారు వెంటనే ఖాళీ చేయండి.. పౌరులకు పలు దేశాలు కీలక ఆదేశాలు జారీ..

పశ్చిమాసియాలో సున్నీ ఆధిపత్యం కోసం సౌదీ అరేబియా, షియా ఆధిపత్యం కోసం ఇరాన్ చాలా ఏళ్లుగా ఆధిపత్య పోరు సాగిస్తున్నాయి. ఇరాన్ హౌతీలకు అత్యాధునిక బాలిస్టిక్ క్షిపణులు, డ్రోన్లు, రవాణా, ఆర్థిక సహాయాన్ని అందిస్తూ వారిని సౌదీకి వ్యతిరేకంగా ఒక సైనిక ఆయుధంగా ఉపయోగిస్తోంది. దీనివల్ల యెమెన్ నేల సౌదీ-ఇరాన్‌ల ప్రత్యక్ష/పరోక్ష పోరాట క్షేత్రంగా (Proxy War) మారింది.

దీనికి తోడు యెమెన్ భౌగోళిక స్థానం అత్యంత కీలకమైనది. ప్రపంచ వాణిజ్యం, చమురు రవాణా జరిగే బాబ్ అల్-మందేబ్ (Bab al-Mandab), హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాంతాలపై హౌతీల ప్రభావం పెరిగింది. గ్లోబల్ ఆయిల్ మార్కెట్లను, సౌదీ అరామ్కో (Aramco) చమురు స్థావరాలు, విమానాశ్రయాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ద్వారా సౌదీపై హౌతీలు తీవ్ర ఆర్థిక ఒత్తిడి తెస్తున్నారు. ఇదిలా ఉంటే గతంలో ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) కుదిర్చిన కాల్పుల విరమణలు విఫలం కావడం.. ఇటీవల సౌదీ మద్దతుగల యెమెన్ ప్రభుత్వ దళాలు హౌతీ రక్షిత ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి తీవ్ర దాడులు ప్రారంభించడం వల్ల ఈ యుద్ధం మళ్లీ తీవ్రరూపం దాల్చింది.

రాయిటర్స్ నివేదిక ప్రకారం.. అక్టోబర్ 10న రియాద్‌లోని కింగ్ ఖాలిద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై జరిగిన దాడిలో 13 మంది మరణించగా, 300 మందికి పైగా గాయపడినట్లు నివేదిక తెలిపింది. అక్టోబర్ 11న జరిగిన మరో దాడిలో ఒకరు మరణించగా, 11 మంది గాయపడ్డారు. విమానాశ్రయానికి సమీపంలో వచ్చిన క్రూయిజ్ క్షిపణిని, తూర్పు ప్రావిన్స్‌లో ఒక డ్రోన్‌ను అడ్డుకున్నట్లు సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి తెలిపింది. అక్టోబర్ 10న జరిగిన దాడికి హౌతీలు బాధ్యత వహించినట్లు ప్రకటించారు.

సౌదీ చమురు కేంద్రాలు లేదా రవాణా మార్గాలకు ముప్పు పెరిగితే అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లలో ఒడిదుడుకులు రావచ్చు. విమానాశ్రయాలపై దాడులు జరిగితే విమానాల రద్దు, దారి మళ్లింపు, ప్రయాణికులకు ఆలస్యాలు ఎదురవుతాయి. ఎర్ర సముద్రం, బాబ్ అల్ మందెబ్ మార్గాల్లో ప్రమాదాలు పెరిగితే నౌకల బీమా, రవాణా ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం ఉంది. చమురు ధరలు పెరిగితే దిగుమతి ఖర్చులు, ద్రవ్యోల్బణం, రూపాయి విలువపై ఒత్తిడి ఏర్పడవచ్చు. ఈ ప్రభావాల తీవ్రత యుద్ధం ఎంతకాలం కొనసాగుతుంది, చమురు సరఫరాకు అంతరాయం ఏర్పడుతుందా, దౌత్యపరమైన చర్చలు ఫలిస్తాయా అనే అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

సౌదీ అరేబియా-హౌతీ సంక్షోభం: తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

1. సౌదీ అరేబియా మరియు హౌతీల మధ్య యుద్ధం ఎందుకు మొదలైంది?

2011 అరబ్ వసంతం తర్వాత యెమెన్‌లో తీవ్ర రాజకీయ సంక్షోభం ఏర్పడింది. 2014లో హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు రాజధాని సనాను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకోవడంతో, అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన యెమెన్ ప్రభుత్వంతో ఘర్షణ తీవ్రమై అంతర్యుద్ధంగా మారింది.

2. ఈ యుద్ధంలో సౌదీ అరేబియా ఎందుకు సైనిక జోక్యం చేసుకుంది?

హౌతీల ఆధిపత్యం తమ దక్షిణ సరిహద్దు రక్షణకు మరియు జాతీయ భద్రతకు తీవ్ర ముప్పుగా మారుతుందని సౌదీ అరేబియా భావించింది. దీనితో యెమెన్ ప్రభుత్వానికి మద్దతుగా 2015లో సౌదీ అరేబియా నాయకత్వంలో అరబ్ సైనిక కూటమి రంగంలోకి దిగింది.

3. ఈ పోరాటంలో ఇరాన్ పాత్ర ఏమిటి?

హౌతీలకు ఇరాన్ నుండి ఆయుధాలు, బాలిస్టిక్ క్షిపణులు మరియు డ్రోన్ సాంకేతికత అందుతున్నట్లు వివిధ అంతర్జాతీయ నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. సౌదీ అరేబియా దీనిని తమ ప్రాంతీయ భద్రతకు ఇరాన్ ద్వారా ఏర్పడిన ముప్పుగా పరిగణిస్తుంది. అయితే, హౌతీలకు స్వంత రాజకీయ లక్ష్యాలు కూడా ఉన్నాయి.

4. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి ఈ ప్రాంతం ఎందుకు అంత కీలకం?

యెమెన్ సమీపంలో ఉన్న 'బాబ్ అల్ మందెబ్' జలసంధి ఎర్ర సముద్రాన్ని గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్‌తో కలుపుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు రవాణా మరియు అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి ఇది అత్యంత కీలకమైన మార్గం. ఇక్కడ ఘర్షణలు పెరిగితే గ్లోబల్ సప్లై చైన్ మరియు ఇంధన మార్కెట్లపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.

5. 2026లో ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ పెరగడానికి కారణమేమిటి?

కొంతకాలం కొనసాగిన ప్రశాంతత తర్వాత, హౌతీల ఆధీనంలో ఉన్న ఓడరేవులు మరియు ప్రాంతాలపై ఆంక్షలు కొనసాగడంతో ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ తీవ్రమయ్యాయి. హౌతీలు సౌదీ అరేబియాలోని విమానాశ్రయాలు, చమురు స్థావరాలపై దాడులను పునఃప్రారంభించగా, సౌదీ నేతృత్వంలోని దళాలు కూడా యెమెన్‌లో సైనిక చర్యలను వేగవంతం చేశాయి.

6. ఆధునిక రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ హౌతీ క్షిపణులను సౌదీ అరేబియా ఎందుకు పూర్తిగా అడ్డుకోలేకపోతోంది?

సౌదీ అరేబియా వద్ద పేట్రియాట్, థాడ్ వంటి అత్యాధునిక గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ, దాడులను వంద శాతం అడ్డుకోవడం కష్టమవడానికి ప్రధానంగా ఐదు కారణాలు ఉన్నాయి:

వివిధ రకాల ఆయుధాల వినియోగం: బాలిస్టిక్ క్షిపణులు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు మరియు డ్రోన్లు వేర్వేరు వేగాలు, ఎత్తులలో ప్రయాణిస్తాయి.
విశాలమైన రక్షణ క్షేత్రం: పొడవైన సరిహద్దుతో పాటు అనేక విమానాశ్రయాలు, చమురు కేంద్రాలను నిరంతరం కాపాడటం సంక్లిష్టమైన అంశం.
పరిమిత ఇంటర్సెప్టర్ నిల్వలు: వరుసగా దాడులు జరిగినప్పుడు రక్షణ క్షిపణుల నిల్వలు తగ్గిపోతాయి. వాటిని పునరుద్ధరించడానికి సమయం పడుతుంది.
బహుళ వైపుల నుండి ముప్పు: ఇరాన్ నుండి వచ్చే ముప్పులతో పాటు హౌతీల దాడులను కూడా ఒకేసారి ఎదుర్కోవాల్సి రావడం వల్ల రక్షణ వ్యవస్థలపై తీవ్ర ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
ఒక్క దాడి జరిగినా భారీ నష్టం: వందలాది ప్రయోగాల్లో ఒక్క క్షిపణి రక్షణ వలయాన్ని దాటినా తీవ్ర ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం సంభవిస్తుంది.