జీతం వచ్చిందా… ITR వేసారా? సెప్టెంబర్ 15 చివరి గడువు దగ్గరపడుతోంది!

ప్రతి సంవత్సరం జీతం వచ్చాక టాక్స్ కట్ అయినా సరే... చాలామంది ITR ఫైల్ చేయడాన్ని చివరి నిమిషం వరకు వదిలేస్తారు. కొంతమంది బిజీ షెడ్యూల్‌లో మర్చిపోతారు, ఇంకొందరికి ప్రాసెస్ క్లిష్టంగా అనిపిస్తుంది. ఇలా వదిలేస్తే లేట్ ఫీజులు పడే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఇప్పుడు చివరి నిమిషంలోనైనా ఎలా ITR ఫైల్ చేయాలో ఒక సులభమైన గైడ్ ఇక్కడ ఉంది.

ITR ఫైలింగ్ డ్యూ డేట్:
కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల బోర్డు(CBDT) ప్రకారం, ఈసారి 2025-26 ఫైల్ చేయడానికి గడువును జూలై 31, 2025 నుండి పొడిగించి సెప్టెంబర్ 15, 2025 చేశారు. ఈ పొడిగింపు కారణం కొత్త ITR ఫారమ్‌లలో వచ్చిన పెద్ద మార్పులు మరియు టెక్నికల్ సిస్టమ్ అప్‌డేట్స్ పూర్తి కావడానికి సమయం కావడం. మీరు ఇంకా ITR వేయకపోతే... ఇప్పుడు చేయడానికి ఇదే సరైన సమయం!

ఫైనల్ రోజున గందరగోళం కాకుండా ముందుగానే అవసరమైన డాక్యుమెంట్లు సిద్ధం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ప్రస్తుత ఉద్యోగం నుంచి Form 16 తీసుకోవాలి, అలాగే ఈ ఏడాది మధ్యలో ఉద్యోగం మార్చినట్లయితే పాత ఉద్యోగం నుంచీ కూడా తీసుకోవాలి. అదేవిధంగా Form 26AS మరియు AIS డౌన్‌లోడ్ చేసి దగ్గర పెట్టుకోవాలి. ఇవి మీ ఆదాయం, చెల్లించిన పన్నుల రికార్డులు చూపిస్తాయి. మీ పాన్ కార్డ్ మరియు ఆధార్ కార్డ్ కూడా లింక్ అయి ఉన్నాయో లేదో చెక్ చేసుకోవాలి. పెట్టుబడుల ప్రూఫ్స్‌గా బ్యాంక్ డిపాజిట్లు, పబ్లిక్ ప్రావిడెంట్ ఫండ్ (PPF) డిపాజిట్లు, ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియం రసీదులు కూడా సిద్ధంగా ఉంచండి. హోమ్ లోన్ తీసుకుని ఉంటే ఇంటరెస్ట్ సర్టిఫికేట్, అలాగే క్యాపిటల్ గైన్ లాభనష్టాల స్టేట్‌మెంట్ లాంటి డాక్యుమెంట్లు కూడా ముందుగానే క్రమబద్ధంగా సిద్ధం చేసుకుంటే, ITR ఫైలింగ్ సమయంలో ఎలాంటి తంటాలు ఉండవు.

సరైన ITR ఫారమ్ ఎంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం:

ప్రతి వ్యక్తి ఆదాయంపై ఆధారపడి వేరే ITR ఫారమ్ ఉంటుంది. తప్పు ఫారమ్ వేస్తే రిజెక్ట్ అయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. ITR ఫారమ్ ఎంచుకోవడం కాస్త కన్‌ఫ్యూజింగ్‌గా అనిపించినా, ఇది చాలా సింపుల్. మీ ఆదాయం జీతం, ఒకే హౌస్ ప్రాపర్టీ, ఫ్యామిలీ పెన్షన్, కొంచెం వ్యవసాయ ఆదాయం కలిపి సంవత్సరానికి ₹50 లక్షల లోపే ఉంటే ITR-1 ఫారమ్ సరిపోతుంది. బిజినెస్ లేదా ప్రొఫెషన్ ఇన్‌కమ్ లేని కానీ ITR-1 కి అర్హత లేని వాళ్లు అయితే ITR-2 వాడాలి. ఫ్రీలాన్సర్లు, స్వయం ఉపాధి పొందుతున్నవాళ్లు లేదా బిజినెస్/ప్రొఫెషన్ ఆదాయం ఉన్నవాళ్లు అయితే ITR-3 ఫారమ్ ఫిల్ చేయాలి. చిన్న వ్యాపారులు లేదా ప్రొఫెషనల్స్, ప్రెజంప్టివ్ పద్ధతిలో (అంటే అంచనా ఆధారంగా) ఆదాయం లెక్కించేవారు, వార్షిక ఆదాయం రూ. 50 లక్షల లోపు ఉంటే ITR-4 సరిపోతుంది. ఇక ఫర్మ్స్, LLP, సొసైటీలు లేదా బాడీస్ ఆఫ్ ఇండివిడ్యూల్స్ వంటి సంస్థలు అయితే ITR-5 ఫారమ్ వాడాలి. ఇలా మీ ఆదాయం మరియు మీ ప్రొఫైల్‌కి తగిన ఫారమ్ ఎంచుకుంటే, ITR ఫైలింగ్ చాలా సులభంగా పూర్తి అవుతుంది.

ITR ఫైల్ చేయడానికి ముందు డిడక్షన్లు మర్చిపోవద్దు. కొత్త ట్యాక్స్ రీజీమ్ లో, కేవలం కొన్ని పరిమిత డిడక్షన్లు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటాయి, వీటిలో హౌస్ లోన్ ఇంటరెస్ట్, సెక్షన్ 80CCD(2), 80CCH వంటి డిడక్షన్లు ఉంటాయి. కానీ పాత ట్యాక్స్ రీజీమ్ లో, NPS, LIC, హెల్త్ ఇన్సూరెన్స్, ఎడ్యుకేషన్ లోన్, EV లోన్, డొనేషన్లు, హౌస్ రెంట్, వికలాంగుల డిడక్షన్లు వంటి విస్తృతమైన మినహాయింపులు లభిస్తాయి. కాబట్టి మీరు ఏ రీజీమ్‌లో ఫైల్ చేయబోతున్నారో ముందే స్పష్టంగా తెలుసుకుని, అందుబాటులో ఉన్న డిడక్షన్లను పూర్తిగా క్లెయిం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. రిఫండ్ రావాలంటే మీ బ్యాంక్ అకౌంట్ నంబర్, IFSC కోడ్ సరిగ్గా ఉండాలి. తప్పు ఉంటే రీఫండ్ రాదు.

ITR ఫైల్ చేసిన తర్వాత e-Verify చేయడం చాలా ముఖ్యం. ఫైల్ చేసిన తర్వాత 30 రోజుల్లోపే e-Verify చేయకపోతే, అది ఫైల్ అయినట్లే పరిగణించబడదు. e-Verify చేయడానికి మీరు Aadhaar OTP, EVC, Net Banking లేదా సైన్ చేసిన ఫిజికల్ ITR-V పోస్టు ద్వారా ప్రక్రియ పూర్తి చేసుకోవచ్చు.

గడువు మిస్ అయితే లేట్ ఫీజులు కూడా వర్తిస్తాయి. సెక్షన్ 234F ప్రకారం, డ్యూ డేట్ మిస్ అయితే Belated Return ఫైల్ చేసుకోవచ్చు, కానీ దీనికి ఫైన్ తప్పదు. ఆదాయం రూ. 5 లక్షలకంటే ఎక్కువ ఉన్నవారికి గరిష్టంగా రూ. 5,000 వరకు ఫైన్ ఉంటుంది, ఆదాయం రూ. 5 లక్షల లోపు ఉన్నవారికి గరిష్టంగా రూ. 1,000 ఫైన్ విధించబడుతుంది.

ఇది చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియలా అనిపించినా... ఒక్కసారి డాక్యుమెంట్లు సిద్ధం చేస్తే కొన్ని నిమిషాల్లో పూర్తవుతుంది. అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో సులభంగా e-file చేయొచ్చు.