RBI కొత్త సిస్టమ్... రేపటి నుంచి చెక్ క్లియరెన్స్ ఫాస్ట్‌గా గంటల్లోనే క్లియర్‌ అవుతాయి

బ్యాంకింగ్ వ్యవహారాల్లో ఎక్కువు ఇబ్బంది పెడుతున్న సమస్యలలో చెక్కుల సెటిల్‌మెంట్ ఆలస్యం ఒకటి. దానికి RBI తీసుకువచ్చిన తాజా సిస్టమ్ ద్వారా చెక్కులు కొద్ది గంటల్లోనే అదే రోజు క్లియర్ అయ్యేటట్లు రూల్స్ ను తీసుకొని వచ్చారు. రేపు 4 అక్టోబర్ 2025 నుండి ఆ సిస్టమ్ మొదలుకానుంది. HDFC, ICICI వంటి ప్రైవేట్ బ్యాంకులు ఇప్పటికే ఈ కొత్త విధానాన్ని అమలు చేయడానికి సిద్దంగా ఉన్నాయి. ఈ కొత్త విధానం వల్ల చెక్కుల సెటిల్‌మెంట్ వేగవంతం అవుతుంది మరియు సేఫ్‌గా జరుగుతుంది.

బ్యాంకు సూచనల ప్రకారం, చెక్కు బౌన్స్ అవ్వకుండా ఖాతాలో సరిపడే బ్యాలెన్స్ ఉండడం చాలా ముఖ్యం. అదనంగా, చెక్కులోని అన్ని వివరాలు సరిగ్గా మరియు స్పష్టంగా భర్తీ చేయాలి, లేకపోతే చెక్కు ప్రాసెస్ లో సమస్యలు రావచ్చు.

రూపాయి నుంచీ రూ. 50,000 పైగా చెక్కులకు "సానుకూల చెల్లింపు వ్యవస్థ" తప్పనిసరి. దీని ద్వారా చెక్కు భద్రత పెరుగుతుంది. ఖాతాదారు చెక్కు డిపాజిట్ చేసేముందు ఖాతా నంబర్, చెక్ నంబర్, తేదీ, మొత్తం డబ్బులు ఎంత, లబ్ధిదారు పేరు వంటి వివరాలను కనీసం 24 పని గంటల ముందు బ్యాంక్‌కు తెలియజేయాలి. బ్యాంకు ఈ వివరాలను చెక్కు ప్రెజెంటేషన్ సమయంలో చూసి సరిపోతే మాత్రమే చెక్కు క్లియర్‌ అవుతుంది. అందులో ఏదైనా తప్పు ఉంటే రిక్వెస్ట్ తిరస్కరించబడుతుంది మరియు విత్ డ్రాయర్ మళ్లీ వివరాలను సమర్పించాలి. ఖాతాదారులు చెక్ వివరాలను "ప్రాంతీయ ఇమెయిల్ అడ్రెస్స్‌లకు" కూడా పంపాలి. బ్యాంకు అందుకున్న తర్వాత గుర్తింపు మెసేజ్ ఇస్తుంది.

ప్రస్తుతంలో బ్యాంకులు CTS ద్వారా చెక్క్ ఇమేజ్ మరియు వివరాలను డ్రావీ బ్యాంక్‌కి పంపుతున్నాయి. దీని వలన చెక్క్‌ను ఫిజికల్‌గా తరలించాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ATM లేదా డ్రాప్ బాక్స్‌లో డిపాజిట్ చేస్తే సాధారణంగా "రెండు పని రోజులలో" సెటిల్‌మెంట్ జరుగుతుంది.

రూ.5 లక్ష పైగా ఉన్న చెక్కులకు సానుకూల చెల్లింపు తప్పనిసరి. అదే సమయంలో, రూ. 50,000 పైగా ఉన్న చెక్కులకు సానుకూల చెల్లింపు ఉపయోగించడం బలంగా సిఫార్సు చేయబడుతుంది. సానుకూల చెల్లింపు ద్వారా చెక్ వివరాలు వెరిఫై అయిన తర్వాత, RBI యొక్క వివాద పరిష్కార వ్యవస్థ కింద ఆ చెక్కులు రక్షణ పొందుతాయి.

RBI కొత్త చెక్ క్లియరెన్స్ సిస్టమ్‌ను దశల వారీగా ప్రారంభిస్తోంది. మొదటి దశ ఫేజ్ 1 అక్టోబర్ 4, 2025 నుండి మొదలవుతుంది. ఈ దశలో చెక్కులు అదే రోజు కొద్ది గంటల్లోనే క్లియర్‌ అవుతాయి, మొదటి ప్రయత్నంలో చిన్న సంఖ్యలో బ్యాంకులు కోసం సిస్టమ్ అమలు చేయబడుతుంది. ఆ తర్వాత, ఫేజ్ 2 జనవరి 3, 2026 నుండి ప్రారంభమవుతుంది. ఈ దశలో సిస్టమ్‌ను పూర్తిగా అమలు చేసి, ఎక్కువ బ్యాంకులు, ఖాతాదారులు ఉపయోగించగలిగేలా చేస్తారు. అలా దశలవారీగా ఈ సిస్టమ్ రియల్ టైంలో సులభం, వేగవంతం, సురక్షితంగా చెక్ క్లియరెన్స్‌ కోసం మార్పులు తీసుకురావడం జరుగుతుంది.

చెక్క్ డిపాజిట్ చేసేముందు అన్ని వివరాలు ఖచ్చితంగా ఉండేలా చూసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. మొత్తం అంకెలలో మరియు పదాలలో ఒకే విధంగా ఉండాలి, తేదీ సరైనదిగా ఉండాలి. లబ్ధిదారు పేరు లేదా మొత్తం మీద ఎలాంటి రాసివార్వ లేదా ఓవర్‌రైటింగ్ ఉండకూడదు. అలాగే, చెక్కు డ్రాయర్ సంతకం బ్యాంక్ రికార్డ్స్‌తో పూర్తి సరిగా సరిపోవాలి. ఇవన్నీ సరిగ్గా ఉంటే మాత్రమే చెక్కు సరిగా క్లియర్‌ అవుతుంది; చిన్న తప్పు కూడా ఆలస్యం లేదా తిరస్కరణకు కారణం అవుతుంది.