10 నిమిషాల డెలివరీకు గుడ్ బై చెప్పిన క్విక్ కామర్స్ దిగ్గజాలు..గిగ్ కార్మికుల భద్రత కోసం కీలక నిర్ణయం

డెలివరీ ఏజెంట్ల భద్రతపై పెరుగుతున్న ఆందోళనల నేపథ్యంలో.. దేశంలోని ప్రధాన త్వరిత-వాణిజ్య (క్విక్ కామర్స్) సంస్థలు తమ 10 నిమిషాల డెలివరీకు స్వస్తి పలికాయి. కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి మంత్రి మన్సుఖ్ మాండవీయ జోక్యం చేసుకున్న తర్వాత ఈ కీలక మార్పు చోటుచేసుకున్నట్లు పలు మీడియా నివేదికలు వెల్లడించాయి.బ్లింకిట్, జెప్టో, స్విగ్గీ, జొమాటో వంటి ప్రముఖ సంస్థల అధినేతలతో మాండవీయ ఇటీవల ప్రత్యేక సమావేశాలు నిర్వహించారు.

ఈ చర్చల సందర్భంగా, కఠినమైన డెలివరీ సమయ వాగ్దానాలు డెలివరీ రైడర్లపై తీవ్ర మానసిక, శారీరక ఒత్తిడిని కలిగిస్తున్నాయని ఆయన స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా వేగం కోసం పోటీ పడే పరిస్థితుల్లో రైడర్లు ప్రమాదకరంగా వాహనాలు నడపాల్సి వస్తోందని.. ఇది వారి ప్రాణ భద్రతకు ముప్పుగా మారుతోందని మంత్రి ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో 10 నిమిషాల్లో డెలివరీ వంటి దూకుడైన మార్కెటింగ్ వాదనలను ప్రకటనలు, బ్రాండింగ్ మెటీరియల్, సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫామ్‌ల నుంచి తొలగిస్తామని కంపెనీలు ప్రభుత్వానికి హామీ ఇచ్చినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ఇది త్వరిత-వాణిజ్య సేవలను ప్రచారం చేసే విధానంలో ఒక కీలక మార్పుగా భావిస్తున్నారు.

డిసెంబర్ 31, 2025న దేశవ్యాప్తంగా గిగ్ కార్మికులు నిర్వహించిన సమ్మె ఈ అంశాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేసింది. తక్కువ జీతాలు, భద్రతా లోపాలు, కఠినమైన డెలివరీ లక్ష్యాలు తమను అధిక ప్రమాదాలు తీసుకునేలా చేస్తున్నాయని డెలివరీ భాగస్వాములు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. వేగం కోసం ఒత్తిడి పెరిగితే ప్రమాదాలు తప్పవంటూ పలువురు రైడర్లు అప్పట్లో హెచ్చరించారు.

ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో క్విక్ కామర్స్, ఫుడ్ డెలివరీ రంగం విపరీతంగా విస్తరించింది. స్విగ్గీ విలువ దాదాపు 11 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకోగా, జొమాటో మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు 28 బిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. ఈ రంగం ఆర్థికంగా ఎంత పెద్దదో ఇది సూచిస్తుంది. అయితే, వేగం ఆధారిత వ్యాపార మోడళ్లు మానవ వనరులపై పెడుతున్న ప్రభావం ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వ దృష్టిని ఆకర్షించింది.

రాష్ట్రాల స్థాయిలో కూడా గిగ్ ఎకానమీపై నియంత్రణ పర్యవేక్షణ పెరుగుతోంది. 2023లో గిగ్ కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక చట్టాన్ని అమలు చేసిన తొలి రాష్ట్రంగా రాజస్థాన్ నిలిచింది. ఆ తర్వాత కర్ణాటక, జార్ఖండ్ కూడా ఇలాంటి చట్టాలను ఆమోదించాయి. తెలంగాణ కూడా తన సొంత నియంత్రణా చట్రాన్ని పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం. సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, గిగ్ ఎకానమీ మహిళలు, యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. పెరుగుతున్న విమర్శలకు స్పందనగా, కొన్ని వేదికలు ప్రమాద బీమా, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కవరేజీ వంటి ప్రయోజనాలను డెలివరీ భాగస్వాములకు అందించడం ప్రారంభించాయి.

క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే 10 నిమిషాల డెలివరీ నుంచి వెనక్కి తగ్గడం అనేది కేవలం మార్కెటింగ్ మార్పు మాత్రమే కాదు. ఇది గిగ్ కార్మికుల భద్రత, శ్రేయస్సు కేంద్రంగా నిలిచే కొత్త దశకు ప్రారంభ సూచనగా చెప్పుకోవచ్చు.