నవంబర్ 1 నుంచి కొత్త GST నిబంధనలు.. రీఫండ్స్, రిటర్న్ ఫైలింగ్, ITCలో కీలక మార్పులు..

New GST Rules From November 1: దేశంలో వస్తువులు, సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) నిబంధనలను సులభతరం చేయడం, ఇన్‌పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్ (ITC) సయోధ్యను మెరుగుపరచడం, పన్ను రీఫండ్‌ల ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడమే లక్ష్యంగా జీఎస్టీ కౌన్సిల్ పలు విప్లవాత్మక నిబంధనల పాటింపు సంస్కరణలను సిఫార్సు చేసింది. సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇన్‌డైరెక్ట్ టాక్సెస్ అండ్ కస్టమ్స్ (CBIC) సభ్యుడు (GST) సంజయ్ మంగళ్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. ఈ సంస్కరణలు రెండు దశల్లో అమలు కానున్నాయి.

శాసన సవరణలు అవసరం లేని చర్యలు నవంబర్ 1, 2026 నుండి అమల్లోకి రానుండగా, కీలక చట్టపరమైన మార్పులను ఏప్రిల్ 1, 2027 నాటికి అమలు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. గత అక్టోబర్ 8న జరిగిన 57వ జీఎస్టీ కౌన్సిల్ సమావేశంలో ఈ ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం లభించింది.

పన్ను చెల్లింపుదారులు, వ్యాపారాలు తెలుసుకోవాల్సిన ప్రధాన నిర్ణయాలివే:

1. జీఎస్టీ రిటర్న్ ఫారాల సవరణ (GSTR Reform):

దాదాపు 80 శాతం జీఎస్టీ నోటీసులు రిటర్న్‌లలోని డేటా వ్యత్యాసాల (Discrepancies) వల్లనే వస్తున్నాయని సీబీఐసీ తెలిపింది. దీనిని నివారించేందుకు GSTR-1, GSTR-1A మరియు IFF ఫారాలను సవరించనున్నారు. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం నవంబర్ 1 నుండి నవంబర్ 30 వరకు ఇవి myGov పోర్టల్‌లో అందుబాటులో ఉంటాయి. సవరించిన ఈ కొత్త ఫారాలు ఏప్రిల్ 1, 2027 నుండి అమలులోకి వస్తాయి.

2. చిన్న వ్యాపారులకు 'ARQP' పథకం & ఆలస్య రుసుము మాఫీ:

ఏడాదికి ₹5 కోట్ల వరకు టర్నోవర్ ఉండి, నమోదిత వినియోగదారులకు కాకుండా కేవలం అన్‌రిజిస్టర్డ్ వినియోగదారులకు (B2C) మాత్రమే వ్యాపారం చేసే చిన్న పన్ను చెల్లింపుదారుల కోసం 'ఆప్షనల్ యాన్యువల్ రిటర్న్ క్వార్టర్లీ పేమెంట్' (ARQP) పథకాన్ని ఆమోదించారు. వీరు ఏటా ఒకసారి రిటర్న్ దాఖలు చేసి, పన్నును త్రైమాసిక ప్రాతిపదికన చెల్లించవచ్చు. అలాగే రూ. 5 కోట్ల లోపు టర్నోవర్ ఉన్న పన్ను చెల్లింపుదారులు గడువు ముగిసే నెల చివరి నాటికి ఆలస్యంగా రిటర్న్ ఫైల్ చేస్తే ఆలస్య రుసుములను (Late Fees) మాఫీ చేయాలని కౌన్సిల్ సిఫార్సు చేసింది.

3. Automated రీఫండ్లు & ఐటీసీ ఉపశమనం:

నవంబర్ 1, 2026 లేదా ఆ తర్వాత దాఖలయ్యే అర్హత కలిగిన భవిష్యత్ జీఎస్టీ రీఫండ్‌ల ఆటోమేటెడ్ మంజూరు ప్రారంభమవుతుంది. రీఫండ్ రసీదులు లేదా లోప మెమోలను జారీ చేసే గడువును 15 రోజుల నుండి 10 రోజులకు తగ్గించారు. జీరో-రేటెడ్ సరఫరాలు మరియు ఇన్వర్టెడ్ డ్యూటీ స్ట్రక్చర్ కింద క్లెయిమ్‌లకు ఆటోమేటెడ్ రిస్క్-ఆధారిత విధానం ద్వారా 90 శాతం తాత్కాలిక రీఫండ్ లభిస్తుంది.

4. ఇ-కామర్స్ విక్రేతలకు రిజిస్ట్రేషన్ల సడలింపు:

ఇ-కామర్స్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా విక్రయాలు జరిపే చిన్న వ్యాపారులు తమకు భౌతిక కార్యాలయం లేని ఇతర రాష్ట్రాల్లో ప్లాట్‌ఫారమ్ గిడ్డంగులను (Warehouses) తమ ప్రధాన వ్యాపార స్థలంగా ప్రకటించుకోవచ్చు. అయితే ఈ వెసులుబాటులో నమోదిత కొనుగోలుదారులకు అందించే ఐటీసీపై నెలకు రూ. 2.5 లక్షల పరిమితి ఉంటుంది.

5. జీఎస్టీ అరెస్టు నిబంధనలు & ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితి పెంపు:

ఏప్రిల్ 1, 2027 నుండి జీఎస్టీ అరెస్టు అధికారాలలో కొన్ని సవరణలు చేయనున్నారు. ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని ప్రస్తుత రూ. 1 కోటి నుండి రూ. 5 కోట్లకు పెంచనున్నారు. అలాగే షో-కాజ్ నోటీసులు జారీ చేయడానికి కనీసం రూ. 10,000 థ్రెషోల్డ్ లిమిట్ విధించాలని కౌన్సిల్ నిర్ణయించింది.

విస్తృత స్థాయి రేట్ల హేతుబద్ధీకరణ (Tax Rate Rationalisation) కంటే నియమపాలనను మరింత సరళతరం చేయడంపైనే 57వ జీఎస్టీ కౌన్సిల్ ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది. నోటిఫికేషన్లు వెలువడిన తర్వాత వ్యాపారాలు ఈ మార్పులను అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది.