Iran war: ఇది ఆరంభం మాత్రమేనా? యుద్ధం ముగిసినా కష్టాలు తప్పవా?

ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ఇరాన్ యుద్ధం (iran war) ప్రభావం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. యుద్ధం మొదలైన కొన్ని రోజుల్లోనే అమెరికాలో సామాన్యుల జీవితం తలకిందులవుతోంది. ఇప్పటికే ప్రముఖ ఇ-కామర్స్ దిగ్గజం అమెజాన్ తన డెలివరీలపై 'ఫ్యూయల్ సర్ఛార్జ్' విధించింది. మరోవైపు గృహ రుణాల (Mortgage) వడ్డీ రేట్లు ఏడు నెలల గరిష్టానికి చేరుకున్నాయి. సోడా బాటిళ్ల నుండి ఇంటి శుభ్రతకు వాడే క్లీనర్ల వరకు ప్రతి వస్తువు ధర పెరిగే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఇంధన షాక్.. గ్లోబల్ ఎఫెక్ట్

ఈ సంక్షోభానికి ప్రధాన కేంద్రం 'హోర్ముజ్ జలసంధి'. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే ముడి చమురులో ఐదో వంతు ఈ మార్గం ద్వారానే రవాణా అవుతుంది. యుద్ధం (iran war) కారణంగా ఇక్కడ రవాణాకు ఆటంకం కలగడం వల్ల ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. బ్లూమ్‌ బెర్గ్ ఎకనామిక్స్ అంచనా ప్రకారం, ఒకవేళ ఈ జలసంధి మరో మూడు నెలల పాటు మూతపడితే, ఆయిల్ ధర బ్యారెల్‌ కు 170 డాలర్లకు చేరవచ్చు. ఇది ఆరు నెలల పాటు కొనసాగితే ప్రపంచం మొత్తం ఆర్థిక మాంద్యంలోకి (Recession) జారిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే ఆసియా దేశాల్లో ఇంధన వినియోగంపై ఆంక్షలు మొదలయ్యాయి.

పెరగనున్న ద్రవ్యోల్బణం (Inflation)

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ యుద్ధం త్వరలోనే ముగుస్తుందని ధీమా వ్యక్తం చేస్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. అమెరికాలో ద్రవ్యోల్బణం ఇప్పటికే 3.1 శాతంగా ఉండగా, బ్యాంక్ ఆఫ్ అమెరికా అంచనా ప్రకారం ఇది త్వరలోనే 4 శాతానికి చేరవచ్చు. కేవలం పెట్రోల్ మాత్రమే కాకుండా, ప్లాస్టిక్ తయారీకి వాడే ముడి పదార్థాలు, అల్యూమినియం, హీలియం వంటి పారిశ్రామిక వస్తువుల సరఫరాకు కూడా ఆటంకం ఏర్పడింది. దీనివల్ల కార్ల తయారీ నుండి కాస్మెటిక్స్ వరకు అన్నింటి ధరలు పెరుగుతున్నాయి.

వ్యవసాయంపై యుద్ధ ప్రభావం

ఈ యుద్ధం ఆహార భద్రతను కూడా ముప్పులోకి నెడుతోంది. ప్రపంచంలోనే ఎరువుల (Fertilizers) తయారీలో కీలకమైన మూడు దేశాలు ఈ యుద్ధ ప్రాంతంలోనే ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి నుండి యూరియా ధరలు దాదాపు 50 శాతం పెరిగాయి. ఇది రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహార ధాన్యాల ధరలు పెరగడానికి దారితీయవచ్చు. ఇన్వెస్టర్లు మార్కెట్ నిలకడగా ఉంటుందని ఆశిస్తున్నప్పటికీ, యుద్ధం సుదీర్ఘంగా కొనసాగితే మాత్రం గ్లోబల్ సప్లై చైన్ పూర్తిగా దెబ్బతింటుంది.

మొత్తంగా చెప్పాలంటే, ఇరాన్ యుద్ధం (iran war) వల్ల ఏర్పడిన ఆర్థిక నష్టం ఇప్పుడిప్పుడే బయటపడుతోంది. అమెరికా వంటి అగ్రరాజ్యాలే ఈ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నాయంటే, ఇతర దేశాల పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. హోర్ముజ్ జలసంధి త్వరగా తెరుచుకుంటే నష్టం కొంతవరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. లేదంటే మాత్రం తయారీ, వ్యవసాయం , విమానయాన రంగాలు తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. యుద్ధం ముగిసినా, దెబ్బతిన్న మౌలిక సదుపాయాలు , మార్కెట్లను సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడానికి సంవత్సరాల సమయం పట్టవచ్చు.