Indigo Crisis: సామాన్యుడికి ఫ్లైట్ జర్నీ ఎప్పుడు? రెండు సంస్థల పెత్తనం.. మధ్యతరగతి ప్రయాణికుడిపై భారం..!

భారత విమానయాన రంగం చాలా తక్కువ కాలంలోనే వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. అయితే గత కొద్ది వారాలుగా దేశంలోని ప్రధాన విమానాశ్రయాల్లో చోటుచేసుకున్న గందరగోళం ఒక చేదు నిజాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది. అదే రెండు సంస్థల ఆధిపత్యం. మన విమానయాన రంగంలో రెండు సంస్థల ఆధిపత్యం వల్ల సామాన్యుడి జేబుకి చిల్లు పడుతోంది. అదెలాగో ఇప్పుడు చూద్దాం.

ఒక సంస్థ లోపం వల్ల దేశమంతా స్తంభించాలా?

గత వారం రోజులుగా ఢిల్లీ, ముంబై, బెంగళూరు, హైదరాబాద్ వంటి బిజీ ఎయిర్‌పోర్టులలో ప్రయాణికులు ఎదుర్కొన్న ఇబ్బందులు అన్నీ ఇన్నీ కావు. ఎక్కడికక్కడ రద్దీ, గంటల తరబడి ఆలస్యాలు, వందల సంఖ్యలో విమానాలు రద్దు - ఇదంతా కేవలం ఒక సంస్థ (ఇండిగో) లోపాలను మాత్రమే చూపడం లేదు. ఇది భారత విమానయాన వ్యవస్థ (Aviation System) ఎంతగా గుత్తాధిపత్యానికి లోనైందో, ఎంత బలహీనంగా ఉందో స్పష్టం చేసింది.

ఇద్దరే ఆధిపత్యం వహిస్తే వచ్చే ప్రమాదం ఏంటి?

140 కోట్ల జనాభా ఉన్న భారతదేశంలో, విమానయాన మార్కెట్‌లో ఇండిగో (సుమారు 60% మార్కెట్ వాటా), టాటా గ్రూప్‌కు చెందిన ఎయిర్ ఇండియా గ్రూప్ (సుమారు 26% వాటా, విస్టారా, ఎయిర్ ఏషియాతో కలిపి) ఏకంగా 86% ఆధిపత్యాన్ని చెలాయిస్తున్నాయి. అంటే మన దేశంలోని ప్రయాణికులలో ప్రతి 10 మందిలో దాదాపు 9 మంది ఈ రెండు సంస్థల్లోనే ప్రయాణించాల్సి వస్తోంది.

ఈ గుత్తాధిపత్యం వల్ల ఏమవుతుందంటే... ఒక సంస్థలో చిన్నపాటి సాంకేతిక లోపం వచ్చినా, వాతావరణ సమస్య తలెత్తినా, దాని ప్రభావం కేవలం ఆ సంస్థపైనే కాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం ప్రయాణ వ్యవస్థపై పడుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా నిలబడటానికి మిగిలిన చిన్న సంస్థలకు ఆర్థిక బలం, తగినంత విమానాల సంఖ్య లేకపోవడం అతి పెద్ద సమస్య.

సామాన్యుడి జేబుపై భారం

రెండు విమానయాన సంస్థల పెత్తనం వల్ల అత్యంత ఎక్కువగా నష్టపోతున్నది సామాన్య ప్రయాణికుడే. ఈ దుష్ప్రభావం టికెట్ ధరల పెరుగుదల రూపంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

1. పోటీ లేకపోవడం (Lack of Competition): మార్కెట్‌లో బలమైన పోటీ లేనప్పుడు, ఆధిపత్య సంస్థలు తమ ఇష్టం వచ్చినట్లు ధరలను పెంచేందుకు అవకాశం లభిస్తుంది. పోటీ ఎక్కువగా ఉంటే.. ఒక సంస్థ ధర తగ్గిస్తే మిగిలినవి కూడా తగ్గించాల్సి వస్తుంది. కానీ ఇక్కడ ఆ పరిస్థితి లేదు.

2. అత్యవసర ధరల పెరుగుదల (Surge Pricing): ఇండిగోలో రద్దులు జరిగిన వెంటనే వేరే సంస్థలు ప్రయాణికులను ఆదుకోవడానికి బదులు ఆ డిమాండ్‌ను తమ లాభంగా మార్చుకుంటాయి. గత వారం వందలాది విమానాలు రద్దైనప్పుడు అత్యవసరంగా ప్రయాణించాల్సిన వారు సాధారణం కంటే మూడు నుంచి నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ ధరలు చెల్లించాల్సి వచ్చింది. చిన్న సంస్థలు ప్రయాణికులను తరలించలేకపోవడం, ఎయిర్ ఇండియా కూడా సొంత సమస్యల్లో ఉండటం వల్ల ఈ ధరల పెరుగుదలను ఎవరూ అడ్డుకోలేకపోయారు.

3. ఫ్లెక్సిబిలిటీ కొరత: ఏ సంస్థ అయినా ఆపరేషనల్ సమస్యల్లో ఇరుక్కున్నప్పుడు, మార్కెట్‌లో అదనపు విమానాలు (Spare Aircraft) లేదా రిజర్వ్ సిబ్బంది లేకపోవడం వల్ల ఆ ప్రయాణికులను మరో సంస్థ తక్షణం తరలించలేదు. ఈ లోపం ప్రయాణికులకు మరింత ఆలస్యాన్ని అధిక ఖర్చును మిగులుస్తోంది.

పైలట్ల హెచ్చరికలు

విమానయాన నిపుణులు, పైలట్ల సంఘాలు ఈ సంక్షోభం గురించి ముందే హెచ్చరించాయి. విమానయాన సంస్థలు ముఖ్యంగా పైలట్ల నియామకంలో కఠినమైన విధానాలను అవలంబించాయి. ఫ్లైట్ డ్యూటీ టైమ్ లిమిటేషన్స్ (FDTL) అనే కొత్త నియమాలు అమలులోకి వస్తాయని రెండేళ్లుగా తెలిసినా అందుకు తగ్గట్టుగా అదనపు పైలట్లను నియమించుకోలేదు. ఈ కొత్త నిబంధనల ప్రకారం పైలట్లకు ఎక్కువ విశ్రాంతి సమయాన్ని కేటాయించాలి. ఈ విషయం ముందుగానే తెలిసినా విమానయాన సంస్థలు తగినంతమంది పైలట్లను నియమించుకోలేదు. అలాగే ఇండిగో(Indigo) వంటి సంస్థలు హై యుటిలైజేషన్ మోడల్ ను అనుసరిస్తాయి. అంటే, విమానం భూమిపై ఆగి ఉండే సమయం చాలా తక్కువగా ఉండేలా చూసుకుంటాయి. ఈ నమూనా లాభదాయకమే అయినా ఒక్క చిన్న సాంకేతిక సమస్య వచ్చినా అది మొత్తం షెడ్యూల్‌ను దెబ్బతీస్తుంది.

మధ్యతరగతికి ఫ్లైట్ జర్నీ ఎప్పుడు?

దేశం ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందుతున్నా దేశంలో మధ్యతరగతి వాడికి విమాన ప్రయాణం అందని ద్రాక్ష లాగానే ఉంది. విమానయానంలో గుత్తాధిపత్యం కొనసాగినంత కాలం, అత్యవసర సమయాల్లో టికెట్ ధరలు కొండెక్కి కూర్చుంటాయి. సెలవుల్లో లేదా పండుగల సమయంలో విమాన ప్రయాణం అనేది సామాన్య, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు ఒక కలగానే మిగిలిపోతుంది. ఈ పరిస్థితి మారాలంటే, మార్కెట్లో బలమైన పోటీ పెరగాలి. విమానయాన సంస్థలు తమ విమానాలను, సిబ్బందిని విచక్షణారహితంగా ఉపయోగించడం ఆపాలి. అప్పుడే అనూహ్య రద్దులు తగ్గి, ధరలు అదుపులో ఉంటాయి. కేవలం రెండు సంస్థలు కాకుండా నాలుగు లేదా ఐదు బలమైన సంస్థలు మార్కెట్లో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడే సామాన్య ప్రజలు కూడా రైలు టికెట్ల మాదిరిగా విమాన టికెట్లను కొనుగోలు చేయగలుగుతారు.

పరిష్కారం ఏంటి?

భారతదేశం ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద విమానయాన మార్కెట్‌గా ఎదుగుతున్నప్పటికీ.. ఇందులో కేవలం రెండు సంస్థలే పెత్తనం సాగించడం ద్వారా ప్రయాణికులకు మరో ఆప్షన్ లేకుండా పోయింది. ఈ వ్యవస్థ మరింత స్థిరంగా ప్రయాణికులకు అనుకూలంగా మారాలంటే.. కేవలం పోటీని పెంచడం ఒక్కటే మార్గం. బలమైన ఆర్థిక పునాది ఉన్న మూడవ లేదా నాల్గవ జాతీయ స్థాయి సంస్థ మార్కెట్‌లోకి ప్రవేశిస్తేనే.. ఒకరి లోపాలు మరొకరు భర్తీ చేసే అవకాశం లభిస్తుంది.