భారత్‌లో బీరు కంపెనీలు ఢమాల్.. ప్రీమియం బ్రాండ్‌ల కోసం ఎగబడుతున్న మందుబాబులు

వరుసగా మూడు అర్ధ సంవత్సరాలపాటు ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందిన మార్కెట్‌గా నిలిచిన భారత మద్యం పరిశ్రమ రంగం.. ఇప్పుడు ఆకస్మికంగా మందగమనం ఎదుర్కొంటోంది. స్పిరిట్స్ తయారీదారులు (విస్కీ, రం, వోడ్కా వంటి పానీయాలు) బలమైన పనితీరు కనబరుస్తుండగా, బీర్ కంపెనీలు మాత్రం కష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఈ liquor వ్యత్యాసం వెనుక ఉన్న కారణాలను మనం చూసినట్లయితే ప్రభుత్వ విధానాలు, పన్ను వ్యవస్థ, వాతావరణ ప్రభావం, వినియోగదారుల ప్రవర్తనలో వచ్చిన మార్పులుగా చెప్పవచ్చు. ఇవన్నీ పరిశ్రమలో పెద్ద మార్పులకు సంకేతం ఇస్తున్నాయి.

మొదటగా యునైటెడ్ స్పిరిట్స్ (United Spirits) మంచి ఫలితాలు సాధించింది. కంపెనీ ఆదాయం 11.5 శాతం పెరిగి రూ. 3,170 కోట్లకు చేరగా.. నికర లాభం 41 శాతం పెరిగి రూ. 472 కోట్లకు చేరుకుంది. స్థూల మార్జిన్లు కూడా రెండు శాతం పాయింట్లు మెరుగయ్యాయి. ఇది ప్రీమియం బ్రాండ్‌లపై కంపెనీ దృష్టి, సమర్థవంతమైన వ్యూహానికి ఫలితంగా నిలిచింది. కానీ, యునైటెడ్ బ్రూవరీస్ (United Breweries) మాత్రం విభిన్న అనుభవం ఎదుర్కొంది. దాని ఆదాయం 3 శాతం తగ్గి రూ. 2,051 కోట్లకు పడిపోయింది. ఆపరేటింగ్ లాభం 55 శాతం క్షీణించింది. ఖర్చులు పెరిగిపోవడం, భారీ వర్షాల వల్ల సరఫరా గొలుసులు దెబ్బతినడం, మార్కెట్ డిమాండ్ తగ్గడం అన్నీ కలిసి ఈ దెబ్బకు కారణమయ్యాయి.

భారతదేశంలో మద్యం వివిధ రాష్ట్రాలలో ఒకే మార్కెట్‌గా ఉండదు. ప్రతి రాష్ట్రం తనకంటూ పన్ను విధానాలు, నిబంధనలు కలిగి ఉంది. ఉదాహరణకు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ఎక్సైజ్ సుంకాలను పెంచడంతో మద్యం ధరలు 35 శాతం వరకు పెరిగాయి, అమ్మకాలు 10 నుంచి 15 శాతం వరకు తగ్గాయి. అయితే అదే సమయంలో బీర్, వైన్‌లకు పన్ను మినహాయింపులు ఇవ్వడం వలన ప్రజలు వాటివైపు మొగ్గుచూపారు. దీని వల్ల యునైటెడ్ బ్రూవరీస్‌కు మహారాష్ట్రలో వృద్ధి కనిపించింది. మరోవైపు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పాక్షిక నిషేధం ఎత్తివేయడంతో మార్కెట్ తిరిగి తెరుచుకుంది. ఈ అవకాశాన్ని రాడికో ఖైతాన్ (Radico Khaitan) చక్కగా ఉపయోగించుకుంది. కంపెనీ పంపిణీని విస్తరించి, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మార్కెట్ వాటాను 10 శాతం నుండి 30 శాతానికి పెంచింది.

ఇదే సమయంలో ప్రీమియమైజేషన్ ధోరణి పరిశ్రమను పూర్తిగా మార్చేస్తోంది. ఇప్పుడు వినియోగదారులు తక్కువ తాగుతున్నా, అధిక నాణ్యత ఉన్న పానీయాలకే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. యునైటెడ్ స్పిరిట్స్ అమ్మకాలలో 90 శాతం ఇప్పుడు ప్రీమియం, లగ్జరీ బ్రాండ్‌ల నుంచే వస్తోంది. అలాగే రాడికో ఖైతాన్‌కి కూడా ఆదాయంలో 70 శాతం వాటా అదే విభాగం నుంచి వస్తోంది. రాడికో యొక్క రాంపూర్ విస్కీ ఒక బాటిల్ రూ. 10 వేలకు అమ్ముడవుతుండగా.. యునైటెడ్ స్పిరిట్స్ "గొడావన్", "జానీ వాకర్" వంటి బ్రాండ్‌లతో లగ్జరీ మార్కెట్‌లో బలంగా ఉంది.

అదేవిధంగా మహిళలు, యువకులు ఎక్కువగా తాగడం ప్రారంభించడంతో, వోడ్కా వంటి వైట్ స్పిరిట్స్ మార్కెట్ వాటా మూడు సంవత్సరాల్లో రెట్టింపు అయింది. కానీ, వాతావరణ మార్పులు కూడా కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఈ ఏడాది భారీ వర్షాలు, వరదలు బీర్ డిమాండ్‌ను 40 శాతం వరకు తగ్గించాయి, మూడు కర్మాగారాలు వరదల వల్ల మూసివేయాల్సి వచ్చింది.

మొత్తం మీద.. భారత మద్యం మార్కెట్‌లో స్పష్టమైన పాఠం ఉంది. ఎంత ఎక్కువ ప్రీమియం స్థాయి ఉత్పత్తులు ఉంటే, అంత స్థిరత్వం ఉంటుంది. బ్రాండ్ విధేయత ఉన్న కస్టమర్లు ధరల మార్పులపై పెద్దగా స్పందించరు. కానీ, సామూహిక మార్కెట్ మాత్రం పన్ను మార్పులు, వాతావరణం, రాజకీయ నిర్ణయాల ప్రభావానికి ఎక్కువగా గురవుతుంది. అందువల్ల, భారత మద్యం పరిశ్రమలో భవిష్యత్తు.. నాణ్యత, ప్రీమియం ఉత్పత్తులు, వ్యూహాత్మక అనుసరణలోనే ఉందని చెప్పవచ్చు.