డిజిటల్ ఇండియాలో నగదు రూపంలోనే రూ. 40 లక్షల కోట్లు చెలామణి.. SBI నివేదికలో సంచలన విషయాలు..

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో చలామణిలో ఉన్న నగదు ఈ జనవరిలో రికార్డు స్థాయికి రూ. 40 లక్షల కోట్లకు చేరింది. ఇది గత సంవత్సరం ఇదే సమయంలో నమోదైన స్థాయికంటే 11 శాతం ఎక్కువ. ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. డిజిటల్ చెల్లింపులు కూడా రికార్డు స్థాయిలో పెరిగాయి. UPI ద్వారా జనవరిలో 28.33 లక్షల కోట్ల రుపాయల లావాదేవీలు జరిగాయి. ఇది గత సంవత్సరం ఇదే నెలతో పోలిస్తే 20 శాతం పెరుగుదలని చూపిస్తుంది.

ఈ Cash పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణాలలో ఒకటిగా పన్ను అమలు విధానాలను చెప్పవచ్చు. చిన్న విక్రేతలకు 18 వేల రూపాయల వరకు వస్తువులు, సేవల పన్ను (GST) నోటీసులు పంపడం, ప్రజలకు నగదు సులభంగా అందడం వంటి అంశాలు నగదు డిమాండ్‌ను పెంచాయి. అంతేకాకుండా తక్కువ వడ్డీ రేట్ల ప్రభావం కూడా వినియోగాన్ని పెంచుతూ.. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నగదు డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉందని SBI పరిశోధన నివేదికలో వివరించింది.

ఇక మరొక కారణం బంగారం, వెండి ధరల పెరుగుదల. విలువైన లోహాలను అమ్మి నగదు పొందే ప్రవర్తన, చెలామణిలో నగదు పెరుగుదలకు దారి తీసింది. అలాగే, జీఎస్టీ రేట్ల, ఆదాయపు పన్నుల తగ్గింపు కూడా గృహ వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించింది.

నగదు-డినామినేషన్‌లో కూడా మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి. రూ.2 వేల నోట్ల స్థానంలో రూ.100, 200, 500 నోట్ల వాటా పెరగడం గమనార్హం. 2023-2025 మధ్య రూ.50/100 నోట్ల వాటా 1.5 శాతం పెరిగినప్పటికీ.. రూ.200, 500 నోట్ల వాటా 4 శాతం పెరిగింది. SBI నివేదిక ప్రకారం.. రూ.2,000 నోట్ల ఉపసంహరణకు సంబంధించిన చర్యల వల్ల FY23లో 11.3 శాతం వాటా 0.02 శాతం వరకు తగ్గింది.ప్రజల సౌలభ్యం కోసం RBI ఏప్రిల్ 2025 నుండి ATMలలో 100/200 రూపాయి నోట్లను పెంచేలా..96 శాతం ATMలు 2026 మార్చి చివరి నాటికి ఈ నోట్లను అందించేలా ఆదేశించింది.

ఇప్పటివరకు చెలామణిలో నగదు పెరిగినప్పటికీ.. నగదు-జిడిపి నిష్పత్తి ఇటీవలి సంవత్సరాలలో 14.4 శాతంనుంచి 11 శాతానికి తగ్గింది. దీని అర్థం ఏమిటంటే, పెరుగుతున్న జిడిపి వృద్ధికి ప్రస్తుతం నగదు ద్వారా తక్కువ. కానీ UPI, డిజిటల్ చెల్లింపుల ద్వారా ఎక్కువ నిధులు సమకూరుతున్నాయి. మొత్తం మీద.. నగదు పెరుగుదల, డిజిటల్ చెల్లింపుల వృద్ధి, పన్ను విధానాలు, వడ్డీ రేట్లు, బంగారం-వెండి ధరల ప్రభావం వంటి కారకాలు కలిసి భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో చెలామణిలో నగదు రికార్డు స్థాయికి చేరడానికి కారణమయ్యాయి. ఇది డిజిటల్ ఇన్సైట్స్, ప్రస్తుత ఆర్థిక విధానాల ప్రభావాన్ని చూపే ఒక సంక్లిష్ట పరిణామం** అని నిపుణులు చెబుతున్నారు.