బడ్జెట్‌పైనే అందరి ఆశ: స్కిల్‌ డెవలప్‌మెంట్‌, క్యాష్ ట్రాన్స్ఫర్ సంబంధించి కొత్త పథకాలు ఉంటాయా...

సబ్‌కా సాత్‌, సబ్‌కా వికాస్‌ నినాదంతో అధికారంలోకి వచ్చిన మోదీ ప్రభుత్వం దళితులు, గిరిజనులు, మహిళలకు పెద్దపీట వేస్తోంది. దీన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని రానున్న బడ్జెట్‌లో కొత్త పథకాలు, ఈ విభాగాలకు కేటాయింపులు పెంచాలని భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా మహిళల నైపుణ్యాభివృద్ధికి సంబంధించిన పథకాలు ఇంకా వారి కోసం నగదు ప్రయోజనాలను తీసుకురావచ్చు.

మహిళల రాజకీయ ప్రాధాన్యతను పెంచడం
గత కొన్ని ఎన్నికల్లో మహిళలకు రాజకీయంగా ప్రాధాన్యత పెరుగుతుండడంతో నగదు బదిలీ పథకాలకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. అయితే జెండర్ బడ్జెట్ ప్రక్రియ నుంచి మంత్రిత్వ శాఖలు దాదాపుగా తప్పుకున్నాయని సామాజిక కార్యకర్తలు అంటున్నారు. ప్రీ-బడ్జెట్ చర్చల్లో కూడా మహిళల అవసరాలపై సమగ్ర చర్చ జరగడం లేదు. సర్వైకల్‌ క్యాన్సర్‌, బ్రెస్ట్‌ క్యాన్సర్‌ వంటి వ్యాధులను ఎదుర్కొనేందుకు ప్రభుత్వ పథకాల ద్వారా సాయం అందించాలని చెప్పారు. అలాగే శ్రామిక మహిళలకు పొదుపు ఇంకా గృహనిర్మాణంపై చాలా దృష్టి పెట్టాలి.

సామాజిక రంగం
మోడీ ప్రభుత్వం రెండవ టర్మ్‌లో ప్రతి సంఘానికి కార్యక్రమాలు, పథకాల కోసం బడ్జెట్‌ను క్రమపద్ధతిలో నిర్ణయించింది. దీన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈసారి కూడా చాలా అంచనాలు ఉన్నాయి. గత ఐదేళ్లలో సామాజిక న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ అంచనా బడ్జెట్ సుమారు రెండున్నర వేల కోట్లు పెరిగింది. 2020-21 సంవత్సరంలో అంచనా బడ్జెట్ రూ.10517.62 కోట్లు కాగా, 2024-25లో రూ.13000.2 కోట్లకు పెరిగింది.

వికలాంగులపై ఫోకస్
వికలాంగులకు సౌకర్యాలు పెంచుతామని మాట్లాడిన మోడీ ప్రభుత్వం.. ఈ విభాగానికి దిశానిర్దేశం ఇచ్చి బడ్జెట్ పెంచింది. కానీ ఐదేళ్లలో స్వల్పంగానే పెంచింది. 2021-22లో వికలాంగుల బడ్జెట్‌ రూ.1171.17 కోట్లు. 2024-25లో రూ.1225.27 కోట్లకు పెరిగింది.

గిరిజనులపై దృష్టి

గత ఐదేళ్లలో ప్రభుత్వం అత్యధికంగా గిరిజనులపైనే దృష్టి సారించింది. ఈ కాలంలో గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు సంబంధించిన బడ్జెట్ దాదాపు రెట్టింపు అయింది. 2021-22 సంవత్సరంలో మంత్రిత్వ శాఖ అంచనా బడ్జెట్ రూ.7524.87 కోట్లు. ఇది 2024-25 సంవత్సరంలో రూ.13000 కోట్లకు పెంచింది.

మైనార్టీలకు బడ్జెట్‌లో తగ్గింపు

గత ఐదేళ్లలో మైనార్టీలకు సంబంధించిన మంత్రిత్వ శాఖ బడ్జెట్‌లో కోత పెట్టారు. 2021-22 సంవత్సరంలో ఈ మంత్రిత్వ శాఖ అంచనా బడ్జెట్ రూ. 4810.77 కోట్లు, ఇది 2024-25 సంవత్సరంలో రూ. 3183.24 కోట్లకు తగ్గింది. 2022-23 సంవత్సరపు బడ్జెట్‌లో మైనార్టీల కోసం రూ. 5020.50 కోట్లు అందించారు, తరువాత సంవత్సరం రూ. 3097.60 కోట్లకు తగ్గింది. దీనిపై మైనారిటీ విద్యార్థుల స్కాలర్‌షిప్‌లను తగ్గించారని ప్రతిపక్షాలు నిరంతరం ఆరోపిస్తూనే ఉన్నాయి. అయితే హజ్ యాత్రికుల కోసం ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు కూడా తీసుకుంది.

జీవితంలో ఎంత మార్పు వస్తుంది?

సెంటర్ ఫర్ సోషల్ రీసెర్చ్ డైరెక్టర్ రంజనా కుమారి మాట్లాడుతూ.. 'మహిళలకు నగదు అందజేయడం స్వాగతించదగినదే, అయితే రూ.2100-2500 మహిళల జీవితాల్లో ఎంత మార్పు తీసుకొస్తుందో అర్థం చేసుకోవాలి. మరి ఇలాంటి పథకాలు ఎంతకాలం కొనసాగుతాయో చూడాలి. మహిళలకు రాజకీయ ప్రాధాన్యత పెరిగిందనడంలో సందేహం లేదు, అయినప్పటికీ వాటి ఉపయోగం అలాగే ఉంది.