క్యాష్ ఆన్ డెలివరీ మీద ఫీజు వసూలు చేస్తే కఠిన చర్యలు.. కేంద్రం హెచ్చరిక ఇదిగో..

మనదేశంలో ఈ-కామర్స్ రంగం చాలా వేగంగా విస్తరిస్తోంది. అమెజాన్, ఫ్లిప్‌కార్ట్ వంటి ఈ-కామర్స్ ప్లాట్‌ఫార్మ్‌లు, అలాగే జెప్టో, బ్లింకిట్ వంటి క్విక్ కామర్స్ యాప్‌లు ప్రజల రోజువారీ జీవితంలో భాగమైపోయాయి. చిన్న గ్రామం నుండి పెద్ద నగరం వరకు జీవిస్తున్న ప్రతి ఒక్కరూ ఇప్పుడు ఆన్‌లైన్ ద్వారా వస్తువులు ఆర్డర్ చేస్తూ, ఇంటికే డెలివరీ పొందుతున్నారు. వస్తువులను కొనుగోలు చేసే సమయంలో, వినియోగదారులకు సాధారణంగా రెండు ప్రధాన చెల్లింపు మార్గాలు ఉంటాయి.

ఒకటి ఆన్‌లైన్ పేమెంట్స్.. అంటే UPI, నెట్ బ్యాంకింగ్, క్రెడిట్ లేదా డెబిట్ కార్డ్ ద్వారా ముందుగానే చెల్లించడం. రెండోది క్యాష్ ఆన్ డెలివరీ (COD) అంటే ఉత్పత్తి డెలివరీ అయిన తర్వాత నగదు రూపంలో చెల్లించడం. అయితే, వినియోగదారులు గమనించిన ఒక ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే క్యాష్ ఆన్ డెలివరీని ఎంచుకుంటే అదనపు రుసుము వసూలు అవుతోంది. కానీ ఆన్‌లైన్ పేమెంట్ చేస్తే ఆ రుసుము ఉండదు.

ఇలాంటి ఫిర్యాదులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికారికంగా దర్యాప్తు ప్రారంభించింది. వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు నిరంతరం ఫిర్యాదులు వస్తుండటంతో, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషి ఈ విషయాన్ని ప్రాధాన్యంగా తీసుకున్నారు. తన X ( Twitter) ఖాతా ద్వారా, ఆయన క్యాష్ ఆన్ డెలివరీకి అదనంగా వసూలు చేయడం ఒక డార్క్ ప్యాటర్న్ అని తెలిపారు. ఇది వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టించే చర్య మాత్రమే కాకుండా, వారిని ఆర్థికంగా దోచుకునే ప్రయత్నం కూడా అని స్పష్టం చేశారు. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం ఈ-కామర్స్ కంపెనీల కార్యకలాపాలను నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తోంది. వినియోగదారుల హక్కులు ఉల్లంఘించబడితే, కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంటామని మంత్రి హెచ్చరించారు. ఆయన ప్రకారం, ఈ పరిశ్రమలో పారదర్శకత మరియు న్యాయం తప్పనిసరి.

గత మే నెలలోనే, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధాన ఈ-కామర్స్ సంస్థల ప్రతినిధులతో సమావేశమైంది. ఆ సమయంలో, వారు ఎలాంటి చీకటి నమూనా వ్యూహాలను (dark patterns) ఉపయోగించకూడదని, అంటే కస్టమర్లను మోసం చేసే లేదా తప్పుదారి పట్టించే విధానాలను అనుసరించకూడదని స్పష్టంగా హెచ్చరించారు. అయినప్పటికీ, ప్రస్తుతం వస్తున్న ఫిర్యాదులు ఈ ప్లాట్‌ఫార్మ్‌లు ఆ సూచనలను పాటించలేదనే అనుమానాలను పెంచుతున్నాయి.

ప్రస్తుతం ఫ్లిప్‌కార్ట్, అమెజాన్ వంటి సంస్థలు పండుగ సీజన్ డిస్కౌంట్లను భారీ స్థాయిలో అందిస్తున్నాయి. ఈ సమయంలోనే COD ఆప్షన్‌ను ఎంచుకున్న వినియోగదారులు అదనపు ఛార్జీలను చెల్లించాల్సి వస్తోందని పెద్ద సంఖ్యలో వినియోగదారులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఉదాహరణకు, ఒకే ఉత్పత్తి UPI పేమెంట్ ద్వారా ఒక ధరకు లభిస్తే, Cash on Delivery ఎంచుకున్నప్పుడు కొంత ఎక్కువగా వసూలు అవుతోందని వినియోగదారులు చెబుతున్నారు. ఈ చర్య వినియోగదారుల రక్షణ చట్టానికి విరుద్ధమని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. చట్టబద్ధమైన ప్రకారం, ఒకే ఉత్పత్తి ధర చెల్లింపు విధానాన్ని బట్టి మారకూడదు. ఇలాంటి వ్యత్యాసం ఉంటే, అది వినియోగదారులను మోసం చేయడమేనని వారు అంటున్నారు.

ఎవరైనా సంస్థ వినియోగదారుల నుండి అక్రమ రీతిలో అదనపు రుసుములు వసూలు చేస్తే, వారికి భారీ జరిమానాలు విధించబడతాయి. అంతేకాదు, భవిష్యత్తులో అలాంటి కంపెనీలపై మరిన్ని పరిమితులు విధించే అవకాశం కూడా ఉందని ప్రభుత్వం హెచ్చరించింది.