బయటకు వస్తే డేంజర్! ఆ నగరంలో ఎమర్జెన్సీ ఆంక్షలు! ప్రైవేట్ కంపెనీలకు ప్రభుత్వం కీలక ఆదేశాలు!

దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యం (Air Pollution) ఊహించని స్థాయికి చేరుకుంది. గాలి నాణ్యత సూచీ (AQI) అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోవడంతో ప్రజలు శ్వాస తీసుకోవడానికి కూడా ఇబ్బంది పడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో కాలుష్యాన్ని అదుపు చేసేందుకు ఢిల్లీ ప్రభుత్వం అత్యవసర చర్యలు చేపట్టింది. అందులో భాగంగానే ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ రంగాల్లో పనిచేసే 50% మంది ఉద్యోగులకు వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ (Work From Home) తప్పనిసరి చేస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

ఆంక్షలు ఇవే..

ఢిల్లీలో కాలుష్యం పెరిగినప్పుడు ప్రభుత్వం 'గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్' (GRAP) అమలు చేస్తుంది. ప్రస్తుతం అక్కడ మూడవ, నాలుగవ దశ ఆంక్షలు కొనసాగుతున్నాయి.
దీని ప్రకారం.. అనవసరమైన వాహనాల రాకపోకలను తగ్గించాలి. నిర్మాణ పనులను పూర్తిగా నిలిపివేయాలి. పాఠశాలలు, కార్యాలయాల పని వేళల్లో మార్పులు లేదా ఇంటి నుంచే పని చేసేలా చూడాలి.

లేబర్ మినిస్టర్ కపిల్ మిశ్రా మాట్లాడుతూ.. వాహనాల నుంచి వచ్చే ఉద్గారాలను తగ్గించడమే ఈ నిర్ణయం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశమని తెలిపారు. ఏ సంస్థ అయినా ఈ రూల్స్ పాటించకపోతే కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించారు.

కార్మికులకు రూ. 10,000 పరిహారం

కాలుష్య నియంత్రణలో భాగంగా నిర్మాణ పనులపై నిషేధం విధించడంతో వేలాది మంది భవన నిర్మాణ కార్మికులు ఉపాధి కోల్పోయారు. వీరి ఇబ్బందులను గమనించిన ప్రభుత్వం, రిజిస్టర్డ్ నిర్మాణ కార్మికులకు రూ. 10,000 ఆర్థిక సహాయం ప్రకటించింది. గత 16 రోజులుగా GRAP III అమలులో ఉండటంతో ఆదాయం కోల్పోయిన వారికి ఇది పెద్ద ఊరట. భవిష్యత్తులో కూడా GRAP IV అమలులో ఉన్నన్ని రోజులు ఈ పరిహారాన్ని కొనసాగిస్తామని మంత్రి వెల్లడించారు.

మినహాయింపు ఎవరికి?

అయితే.. అత్యవసర సేవల్లో ఉన్నవారికి ఈ వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ వర్తించదు. ఆసుపత్రులు, మెడికల్ సర్వీసెస్, అగ్నిమాపక దళం (Fire Services), అత్యవసర స్పందన విభాగాలు (Emergency Response), కాలుష్య నియంత్రణలో నేరుగా పాల్గొనే ప్రభుత్వ విభాగాల్లో పని చేసేవారికి వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ వర్తించదు.

కాలుష్యంపై రాజకీయ రచ్చ

ఒకవైపు ప్రజలు ఊపిరాడక ఇబ్బంది పడుతుంటే.. మరోవైపు దీనిపై రాజకీయ విమర్శలు మొదలయ్యాయి. 30 ఏళ్ల నుంచి పేరుకుపోయిన ఈ కాలుష్య సమస్యను ఐదు నెలల్లో పరిష్కరించడం సాధ్యం కాదని ప్రభుత్వం వాదిస్తోంది. పొరుగు రాష్ట్రాలైన పంజాబ్, హర్యానాలో పంట వ్యర్థాలను దహనం చేయడం (Stubble Burning) కూడా ఢిల్లీ కాలుష్యానికి ఒక ప్రధాన కారణమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుతానికి ఢిల్లీలో గాలి పీల్చడమే ఒక పెద్ద సాహసంగా మారింది. మాస్కులు ధరించడం, అనవసరంగా బయటకు రాకపోవడం వంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని డాక్టర్లు సూచిస్తున్నారు.

బెంగళూరు, హైదరాబాద్‌ పరిస్థితి ఏంటి?

ఢిల్లీతో పోలిస్తే బెంగళూరు, హైదరాబాద్ వంటి నగరాల్లో గాలి నాణ్యత కొంత మెరుగ్గా ఉన్నప్పటికీ.. ఇటీవలి కాలంలో ఇక్కడ కూడా కాలుష్య స్థాయిలు ఆందోళనకరంగా పెరుగుతున్నాయి. హైదరాబాద్ విషయానికి వస్తే, పారిశ్రామిక ప్రాంతాలైన జీడిమెట్ల, పటాన్‌చెరు, భారీ ట్రాఫిక్ ఉండే పంజాగుట్ట, హైటెక్ సిటీ ప్రాంతాల్లో AQI తరచుగా 150-200 (Moderate to Poor) మధ్య నమోదవుతోంది. ముఖ్యంగా శీతాకాలంలో గాలిలో తేమ పెరగడం వల్ల వాహనాల నుంచి వచ్చే పొగ కింది స్థాయిలోనే నిలిచిపోతోంది. మరోవైపు బెంగళూరులో కూడా విపరీతమైన వాహనాల రద్దీ వల్ల నైట్రోజన్ డయాక్సైడ్ స్థాయిలు పెరుగుతున్నాయి. ఈ రెండు నగరాల్లో కూడా భవిష్యత్తులో ఢిల్లీ వంటి పరిస్థితులు రాకుండా ఉండాలంటే ఇప్పటి నుంచే ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వాడకాన్ని పెంచడం, పచ్చదనాన్ని కాపాడుకోవడం అత్యవసరం.