Budget 2026: హల్వా వేడుక అంటే ఏంటి? ఈ తియ్యని సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న రహస్యాలేంటి?

భారతదేశంలో ఏదైనా శుభకార్యం మొదలుపెట్టే ముందు 'నోరు తీపి' చేసుకోవడం మన ఆచారం. మరి దేశ ఆర్థిక గమనాన్ని నిర్దేశించే కేంద్ర బడ్జెట్ లాంటి కీలక ప్రక్రియ ముగింపు దశకు చేరుకున్నప్పుడు తీపి ఉండాల్సిందే కదా! అందుకే ప్రతి ఏటా ఆర్థిక శాఖ Budget 2026 కి ముందు 'హల్వా వేడుక'ను నిర్వహిస్తుంది. మంగళవారం నాడు ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ సమక్షంలో ఈ వేడుక ఘనంగా జరగనుంది. అసలు ఈ హల్వా వేడుక ప్రాముఖ్యత ఏంటి? దీని వెనుక ఉన్న కఠినమైన నిబంధనలు ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.

హల్వా వేడుక అంటే ఏమిటి?

కేంద్ర బడ్జెట్ తయారీ ప్రక్రియ చివరి దశకు చేరుకుందని చెప్పడానికి ఈ హల్వా వేడుక ఒక సంకేతం. నార్త్ బ్లాక్ లోని ఆర్థిక శాఖ కార్యాలయంలో ఒక పెద్ద కడాయిలో హల్వా వండుతారు. ఆర్థిక మంత్రి స్వయంగా గరిటెతో హల్వాను కలిపి, అక్కడ ఉన్న సిబ్బందికి పంచుతారు. బడ్జెట్ రూపకల్పనలో రేయింబవళ్లు శ్రమించిన అధికారుల కష్టానికి గుర్తింపుగా, ఒక తీపి కృతజ్ఞతగా దీనిని భావిస్తారు.

రహస్యాల కోట.. 'లాక్-ఇన్' పీరియడ్ మొదలు!

ఈ హల్వా వేడుక ముగియగానే అసలైన ఘట్టం మొదలవుతుంది. బడ్జెట్ తయారీలో నేరుగా పాల్గొనే దాదాపు 60 నుండి 70 మంది అధికారులు ఒక రకమైన 'గృహ నిర్బంధం'లోకి వెళ్తారు. దీనినే 'లాక్-ఇన్' పీరియడ్ అంటారు.

• బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంధాలు కట్: ఈ అధికారులు తమ కుటుంబ సభ్యులతో కూడా మాట్లాడటానికి వీలుండదు. ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్ ఏవీ అందుబాటులో ఉండవు.
• నార్త్ బ్లాక్ లోనే నివాసం: బడ్జెట్ ప్రసంగం పార్లమెంట్‌లో ముగిసే వరకు వీరంతా నార్త్ బ్లాక్‌లోని భూగర్భ ప్రెస్ ప్రాంతంలోనే ఉండాలి.
• కట్టుదిట్టమైన భద్రత: బడ్జెట్ వివరాలు లీక్ కాకుండా ఉండేందుకు ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (IB) పర్యవేక్షణలో అత్యంత కట్టుదిట్టమైన నిఘా ఉంటుంది.

చరిత్రలో లీక్ ఘటనలు.. మారుతూ వచ్చిన వేదికలు

ఒకప్పుడు బడ్జెట్ పత్రాలను రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ముద్రించేవారు. కానీ 1950లో బడ్జెట్ వివరాలు లీక్ అవ్వడంతో, ముద్రణను మింటో రోడ్‌లోని ప్రభుత్వ ప్రెస్‌కు మార్చారు. ఆ తర్వాత 1980 నుండి నార్త్ బ్లాక్‌లోనే శాశ్వతంగా ముద్రణా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2021 నుండి బడ్జెట్ పేపర్‌లెస్ (డిజిటల్) గా మారినప్పటికీ, గోప్యత కోసం ఇప్పటికీ ఈ లాక్-ఇన్ నిబంధనలను కఠినంగా పాటిస్తున్నారు.

పేపర్‌లెస్ బడ్జెట్.. తగ్గిన పనిభారం

గతంలో బడ్జెట్ పత్రాలను వేల సంఖ్యలో ముద్రించాల్సి వచ్చేది, అప్పుడు ఈ లాక్-ఇన్ పీరియడ్ చాలా రోజులు ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు అంతా డిజిటల్ కావడంతో ఈ సమయం కొంత తగ్గింది. అయినప్పటికీ, ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన అత్యంత సున్నితమైన సమాచారం కాబట్టి, Budget 2026 విషయంలోనూ ప్రభుత్వం అదే స్థాయి జాగ్రత్తలు తీసుకుంటోంది.