బ్యాంక్ లాకర్ నియమాలు మారాయి.. మీ వస్తువులకు బ్యాంకులు ఏ విధంగా బాధ్యత వహిస్తాయి.. బీమా ఎలా చేసుకోవాలి..

బంగారు ఆభరణాలు, వెండి వస్తువులు, కీలకమైన పత్రాలు వంటి విలువైన వస్తువులను నిల్వ చేయడానికి బ్యాంక్ లాకర్ ఇప్పటికీ చాలా మంది నమ్మే సురక్షిత మార్గంగా చెప్పుకోవచ్చు. అయితే, 2025 నాటికి అమల్లో ఉన్న RBI నియమాలు ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. బ్యాంక్ మీ వస్తువులకు పూర్తి బీమా ఇవ్వదు.

వారు అందించే సేవ కేవలం సురక్షితమైన స్థలం మాత్రమే. 2022 జనవరి నుండి అమల్లోకి వచ్చిన సవరించిన లాకర్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఇప్పుడు అన్ని బ్యాంకుల కొత్త ఒప్పందాల్లో తప్పనిసరిగా చేరింది. ఇది లాకర్ అద్దె, బ్యాంక్ బాధ్యత, పరిహారం ఎలా ఉండాలనే దానిపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు ఇస్తుంది. అదే సమయంలో, వినియోగదారులపై ఉండే రిస్క్‌ కూడా ఏ మేరకు ఉందో స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.

RBI సూచనల ప్రకారం.. ప్రతి బ్యాంక్ ఒకే విధమైన ప్రామాణిక లాకర్ ఒప్పందాన్ని ఉపయోగించాలి. లాకర్ గదుల్లో సరైన భద్రత ఉండాలని, CCTV పర్యవేక్షణ కొనసాగాలని, వినియోగదారులు లాకర్ తెరిచినప్పుడు లేదా క్లోజ్ చేసినప్పుడు అలర్ట్‌లు పంపాలని, యాక్సెస్ లాగ్‌లను నిర్వహించాలని నియమాలు చెబుతున్నాయి.

బ్యాంకు నిర్లక్ష్యం వలన నష్టం జరిగితే, ఉదాహరణకు సిబ్బంది మోసం లేదా దొంగతనం, అగ్నిప్రమాదం, దాడులు, భవనం కూలిపోవడం వంటి సందర్భాలలో, బ్యాంకు పరిహారం చెల్లించాలి. కానీ ఆ పరిహారం పరిమితి వార్షిక లాకర్ అద్దెకు 100 రెట్లు మాత్రమే. అంటే, మీరు సంవత్సరానికి రూ. 5,000 అద్దె చెల్లిస్తే, గరిష్ట పరిహారం రూ. 5 లక్షలకే పరిమితం. ఇంతకు మించి జరిగే నష్టం పూర్తిగా మీ రిస్క్‌గానే మిగిలిపోతుంది. వరదలు, భూకంపాలు వంటి సహజ విపత్తుల వల్ల నష్టం జరిగినట్లయితే, బ్యాంకులు బాధ్యత వహించవలసిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే అక్కడ నిర్లక్ష్యం అంశం ఉండదు.

2025లో Bank locker అద్దెలు కూడా కొంతమేర మారాయి. లాకర్ సైజు, శాఖ లొకేషన్‌ను బట్టి అద్దె మారుతుంటే, మెట్రో శాఖల్లో ఈ అద్దెలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. లాకర్ అద్దెతో పాటు, ఒక్కసారిగా వసూలు చేసే రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు, అద్దె గడువు ముగిసిన తర్వాత అదనపు ఛార్జీలు, ఉచిత సందర్శనల తర్వాత అదనపు సందర్శనల ఫీజు, కీ పోతే లేదా లాకర్‌ను బలవంతంగా తెరవాల్సి వస్తే వచ్చే బ్రేక్-ఓపెన్ ఖర్చులు కూడా వినియోగదారులు భరించాలి. కొంతమంది బ్యాంకులు మూడు సంవత్సరాల అద్దె, బ్రేక్-ఓపెన్ ఖర్చులను కవర్ చేయడానికి స్థిర డిపాజిట్‌ను కూడా తప్పనిసరి చేస్తాయి.

ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన మార్పు డాక్యుమెంటేషన్. బ్యాంకులు గత రెండు సంవత్సరాలుగా వినియోగదారులు సవరించిన లాకర్ ఒప్పందంపై సంతకం చేయాలని కోరుతున్నాయి. ఇది చేయకపోతే బ్యాంక్ లాకర్‌ను సీలు చేయవచ్చు లేదా యాక్సెస్‌ను పరిమితం చేయవచ్చు. అందువల్ల కస్టమర్లు సమయానికి కొత్త ఒప్పందం సంతకం చేయడం తప్పనిసరి.

ఇంకో ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే..లాకర్లో ఉంచే వస్తువులకు బ్యాంకులు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ బీమా ఇవ్వవు. లాకర్ సురక్షితమైన బ్రాంచ్‌లో ఉన్నా, RBI నియమాలను పాటిస్తున్నా, బ్యాంకుల పరిహారం పరిమితి కారణంగా అధిక విలువ గల నగలు లేదా వారసత్వ వస్తువులకు పూర్తి రక్షణ లభించదు. అందుకే "లాకర్ కంటెంట్స్ ఇన్సూరెన్స్" లేదా ప్రత్యేక విలువైన వస్తువుల బీమా తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

అలాగే, లాకర్లో ఉన్న వస్తువుల జాబితాను ఫోటోలు, వాల్యుయేషన్ నివేదికలతో సహా డాక్యుమెంట్‌గా ఉంచడం ఉత్తమం. ఇది బీమా తీసుకునేటప్పుడు, అలాగే ఏదైనా సమస్య వచ్చినప్పుడు ఆధారంగా పని చేస్తుంది. బ్యాంకు ఇచ్చే పరిమిత బాధ్యత, మీ ఆస్తుల అసలు విలువ మధ్య ఉండే పెద్ద అంతరాన్ని తగ్గించే ఏకైక మార్గం ఇదేనని బ్యాకింగ్ నిపుణులు చెబుతున్నారు.