రాష్ట్రాలు GST 2.0 వల్ల నష్టపోతున్నాయా? ఎస్‌బిఐ రిపోర్ట్ చెబుతున్న షాకింగ్ నిజాలు!

ఇప్పటికే GST (వస్తు మరియు సేవల పన్ను) నేపథ్యంలో కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య వచ్చే చర్చలు హైలైట్‌లో ఉన్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాలు GST రేట్ల సర్దుబాటు కారణంగా ఆదాయ నష్టం వస్తుందని చెప్పుతూ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి, కానీ SBI పరిశోధన మాత్రం ఒక భిన్నమైన కోణాన్ని చూపిస్తోంది నిజానికి, రాష్ట్రాలు నికర లాభాలు కూడా పొందవచ్చని చెప్తుంది.

రాష్ట్రాల ఆందోళనలు

కేరళ, తమిళనాడు, పంజాబ్, కర్ణాటక, తెలంగాణ, పశ్చిమ బెంగాల్, ఝార్ఖండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు GST రేట్ల సర్దుబాటు కారణంగా పెద్ద మొత్తంలో ఆదాయ నష్టం వస్తుందన్న భావనలో ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, పంజాబ్ రాష్ట్రం గత 8 సంవత్సరాల్లో సుమారు రూ. 1.11 లక్షల కోట్ల ఆదాయ నష్టం పడిందని అంచనా వేస్తోంది. కేరళ కూడా GST ప్రారంభం తర్వాత సుమారు రూ.22,000 కోట్ల నష్టం ఏర్పడ్డదని చెబుతోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో, రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక స్థితిని కాపాడుకోవడానికి కేంద్రం ఐదు సంవత్సరాల పాటు నష్ట పరిహారం ఇవ్వాలని కోరుతున్నాయి.

అయితే, SBI పరిశోధన ప్రకారం, GST వ్యవస్థ అద్భుతంగా రూపొంది ఉండటం వల్ల, రాష్ట్రాలు నిజంగా నికర లాభాలు పొందవచ్చు. ప్రతి రూ.100 GST సేకరణలో సుమారు రూ.70.5 రాష్ట్రాలకు వెళ్ళిపోతుంది. FY26లో, SGST ద్వారా సుమారు రూ.10 లక్షల కోట్లను, కేంద్రం నుండి పన్ను డివోల్యూషన్ ద్వారా రూ.4.1 లక్షల కోట్లను రాష్ట్రాలు పొందవచ్చని SBI అంచనా వేస్తోంది.

GST రేట్ల సర్దుబాటు కొద్దిగా పన్ను తగ్గింపులు మరియు కొన్ని మినహాయింపులను తీసుకొస్తుంది, కానీ ఇది వినియోగాన్ని పెంచుతుంది. SBI ప్రకారం, రేట్ల సర్దుబాట్ల వల్ల రూ. 52,000 కోట్ల అదనపు ఆదాయం రావచ్చని అంచనా ఉంది. ఇది కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య సమానంగా పంచబడుతుంది.

GST పరిహారం కోసం కేంద్రం తీసుకున్న రుణాలు నవంబర్-డిసెంబర్ 2025లో పూర్తిగా చెల్లించబడతాయి. అదనంగా, సుమారు రూ.45,000 కోట్ల surplus ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. SBI సూచన ప్రకారం, ఈ స‌ర‌ఫ‌ర్లు రాష్ట్రాల ఆదాయ నష్టాలను తీర్చడానికి ఉపయోగించవచ్చు.

రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో తేడా ఎందుకు వస్తుందో ఒకసారి గమనిస్తే క్లారిటీ వస్తుంది. ఉదాహరణకి కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర లాంటి రాష్ట్రాలు ఐటీ, మాన్యుఫాక్చరింగ్, పెద్ద పెద్ద ఇండస్ట్రీల మీద బాగా ఆధారపడి ఉంటాయి. వీటివల్ల వస్తున్న ట్రాన్సాక్షన్లు నేరుగా GSTలోకి వస్తాయి కాబట్టి, ఈ రాష్ట్రాలకి కలెక్షన్లు కూడా భారీగానే ఉంటాయి. అందుకే వీటికి GST సిస్టమ్ బెనిఫిట్ ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఇక మరో వైపు పంజాబ్, కేరళ లాంటి రాష్ట్రాలు తీసుకుంటే, వీటి రెవెన్యూ ఆల్కహాల్, పెట్రోల్, డీజిల్, టూరిజం మీదే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. కానీ ఇవి GST పరిధిలోకి రావు. అంటే, ఈ రంగాల్లో ఎంత బిజినెస్ జరిగినా GST కలెక్షన్లలో అది కనిపించదు. ఫలితంగా ఈ రాష్ట్రాలకు సెంట్రల్ లెవెల్‌లో షేర్ అయ్యే రెవెన్యూ తక్కువగానే వస్తుంది.

ఇప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఆర్థిక వ్యవస్థలో అగ్రి, ఫిషరీస్, పవర్ ప్రాజెక్ట్స్, రియల్ ఎస్టేట్, కన్‌స్ట్రక్షన్ రంగాల మీద బాగా ఆధారపడి ఉంటుంది. కానీ, రాష్ట్రం ఎక్కువగా రుణాల మీద నడవడం, ఆల్కహాల్, పెట్రోల్ లాంటి non-GST రంగాల మీద కూడా బాగా ఆధారపడడం వల్ల రెవెన్యూ షేర్‌లో కొంత గ్యాప్ కనిపిస్తుంది.

తెలంగాణా రాష్ట్రం ఐటీ, ఫార్మా, రియల్ ఎస్టేట్, మాన్యుఫాక్చరింగ్ మీద బాగా స్ట్రాంగ్‌గా ఉంది. ముఖ్యంగా హైదరాబాద్‌లో ఐటీ, ఫార్మా ఇండస్ట్రీలు భారీ స్థాయిలో GST రాబడిని పెంచుతున్నాయి. అదనంగా రియల్ ఎస్టేట్ ట్రాన్సాక్షన్లు కూడా ఈ రాష్ట్రానికి పెద్ద ఆదాయ వనరుగా మారాయి. అందుకే తెలంగాణా GST కలెక్షన్లలో టాప్ రాష్ట్రాల్లో ఒకటిగా ఉంటుంది.

అందుకే కొన్ని రాష్ట్రాలు "మేము నష్టపోతున్నాం" అంటుంటే, మరికొన్ని రాష్ట్రాలు మాత్రం "GST వల్ల కలెక్షన్లు పెరిగాయి" అని చెబుతున్నాయి. ఎవరి ఎకానమీ ఏ రంగంపై ఆధారపడి ఉందో దాని బట్టి లాభనష్టం మారిపోతుంది.

చివరికి చెప్పాలంటే, GST రేట్ల సర్దుబాటు కొద్దిగా తాత్కాలిక నష్టాలను తేవచ్చు, కానీ దీని వల్ల వినియోగం పెరిగి, రాష్ట్రాలకు నికర లాభాలు కూడా వస్తాయి. ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, కేంద్రం నుంచి అవసరమైన సహాయాన్ని పొందే ప్రయత్నం చేయడం. GST వ్యవస్థ కఠినమైన పన్ను సర్దుబాటు చర్చల్లో కూడా రాష్ట్రాలకి నిజానికి లాభాన్ని అందించే విధంగా రూపొంది ఉంది.