అమెరికాకు దిమ్మతిరిగి షాక్..హార్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా ఆధీనంలోకి తీసుకున్న ఇరాన్..

ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి వేదికగా పశ్చిమ ఆసియాలో భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు తీవ్ర స్థాయికి చేరుకున్నాయి. ఈ సముద్ర మార్గం గుండా ప్రయాణించే నౌకలపై సుంకాలు (టోల్) విధించేలా రూపొందించిన "హార్ముజ్ జలసంధి నిర్వహణ ప్రణాళిక"కు ఇరాన్ పార్లమెంట్ భద్రతా కమిటీ సోమవారం ఆమోదం తెలిపింది.

ఇరాన్ ప్రభుత్వ అధికారిక మీడియా సంస్థ 'ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్' (IRIB) ఈ వివరాలను వెల్లడించింది. ఇరాన్ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, చమురు సరఫరాపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ఈ నూతన ప్రణాళిక ప్రకారం..Hormuz జలసంధి భద్రత, నౌకల రాకపోకల నియంత్రణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ బాధ్యతలను ఇరాన్ మరింత కఠినతరం చేయనుంది. ఇందులో అత్యంత కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే.. ఈ మార్గం గుండా వెళ్లే నౌకల నుండి ఇరాన్ కరెన్సీ అయిన 'రియాల్' ఆధారంగా టోల్ వసూలు చేసే వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టడం. ఇది అంతర్జాతీయ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో ఇరాన్ కరెన్సీకి ప్రాధాన్యత పెంచే ప్రయత్నంగా కనిపిస్తోంది.

అంతేకాకుండా, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన నౌకల రాకపోకలను ఈ ప్రణాళిక స్పష్టంగా నిషేధించింది. ఇరాన్‌పై ఏకపక్షంగా ఆంక్షలు విధించిన దేశాల నౌకలకు కూడా ఈ జలమార్గంలో ప్రవేశం నిరాకరించబడుతుందని ఇరాన్ హెచ్చరించింది. ఈ విషయంలో చట్టపరమైన చట్రాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు పొరుగు దేశమైన ఒమన్‌తో కలిసి పనిచేయాలని ఇరాన్ నిర్ణయించింది.

ఇరాన్ చర్యలపై అమెరికా తీవ్రంగా స్పందించింది. హార్ముజ్ జలసంధిపై భవిష్యత్తులో అమెరికా తిరిగి పూర్తి నియంత్రణ సాధిస్తుందని అమెరికా ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో ధీమా వ్యక్తం చేశారు. ప్రస్తుతం ఇరాన్ నిబంధనల వల్ల కొన్ని దేశాలు తమ నౌకలను ఉపసంహరించుకుంటున్నప్పటికీ, త్వరలోనే అమెరికా లేదా బహుళజాతి రక్షణ దళాల ద్వారా ఇక్కడ స్వేచ్ఛా రాకపోకలను పునరుద్ధరిస్తామని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ప్రపంచ మార్కెట్‌కు ఇంధన సరఫరాలో ఎటువంటి అంతరాయం కలగకుండా అమెరికా భద్రతా కవచంగా నిలుస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

మరోవైపు, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్‌కు కఠిన హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. ఇరాన్ గనుక హార్ముజ్ జలసంధిని త్వరగా యథావిధిగా తెరవకపోతే, ఆ దేశ పౌర ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులు చేస్తామని హెచ్చరించారు. ఇరాన్‌కు ఆర్థికంగా వెన్నెముక వంటి చమురు బావులు, విద్యుత్ కేంద్రాలు, వ్యూహాత్మకమైన ఖార్గ్ ద్వీపం వంటి ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటామని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు.

ప్రపంచ దేశాలకు అందే చమురులో దాదాపు ఐదవ వంతు ఈ జలసంధి గుండానే ప్రయాణిస్తుంది కాబట్టి, ఇక్కడ తలెత్తే ఏ చిన్న ఉద్రిక్తత అయినా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేసే ప్రమాదం ఉంది. ఇరాన్ యొక్క పట్టుదల, అమెరికా యొక్క హెచ్చరికల మధ్య హార్ముజ్ జలసంధి ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న హాట్ స్పాట్‌గా మారింది.