న‌వంబ‌రు 8,2016 అర్ద‌రాత్రి నుంచి రూ.500, రూ.1000 నోట్ల‌ను మార్పిడి(ర‌ద్దు) చేసే నిర్ణ‌యం ఎన్‌డీఏ ప్ర‌భుత్వానికి చ‌రిత్రాత్మ‌క‌మైన‌ది. దీనికి సంబంధించి అటు ప్ర‌భుత్వం, ఇటు ఆర్‌బీఐ చాలా రోజుల పాటు ఫ‌లితాల‌ను ప్ర‌క‌టించ‌లేదు. అయితే బుధ‌వారం ఆర్బీఐ వార్షిక నివేదిక‌లో నోట్ల ర‌ద్దు త‌ర్వాత వెన‌క్కు వ‌చ్చిన నోట్లెన్ని, వెన‌క్కు వ‌చ్చిన వాటిలో అస‌లు కరెన్సీ ఎంత అనే విష‌యాల‌ను వెల్ల‌డించింది. దీని ప్ర‌కారం చూస్తే రూ.500, రూ.1000 నోట్లు ర‌ద్దు అయిన త‌ర్వాత వాటి మొత్తం క‌రెన్సీ వివ‌రాలు ఇలా ఉన్నాయి. దాదాపు కేంద్రం ర‌ద్దు చేసిన వాటి విలువ రూ.15.44 ల‌క్ష‌ల కోట్లు కాగా అందులో 15.28 ల‌క్ష‌ల కోట్ల విలువ చేసే పాత నోట్ల‌ను బ్యాంకుల్లో జ‌మ చేశారు. జూన్ 30 వ‌ర‌కూ గ‌ల వివ‌రాల‌ను ఆర్‌బీఐ నివేదిక‌లో పొందుప‌రిచింది. బ్యాంకుల‌కు వెన‌క్కు రాని క‌రెన్సి విలువ‌లో రూ.16 వేల కోట్లు మాత్ర‌మే ఉన్న‌ట్లు తెలుస్తోంది. ఈ మొత్తం విలువ లెక్కింపులో నేపాల్ సంబంధించిన క‌రెన్సీ నోట్ల విలువ‌, జిల్లా స‌హ‌కార బ్యాంకుల్లో జ‌మ అయిన నోట్ల వివ‌రాలు లేవు.
వెన‌క్కు రాని నోట్ల‌కు సంబంధించి రూ.1000 నోట్ల విష‌యంలో స్ప‌ష్ట‌త ఉన్న‌ప్ప‌టికీ రూ.500 నోట్ల గురించి సుస్ప‌ష్ట‌మైన ప్ర‌క‌ట‌న లేదు. రూ.1000 నోట్ల‌లో దాదాపు 99.5% పాత నోట్లు వెన‌క్కు రాగా, రూ.8925 కోట్ల విలువ చేసే రూ.1000 నోట్లు మాత్ర‌మే వెన‌క్కు రాలేద‌ని ఆర్‌బీఐ గ‌ణాంకాలు చెబుతున్నాయి.

ఇక దేశ క‌రెన్సీ మొత్తం వివ‌రాల‌ను చూద్దాం. న‌వంబ‌రు 8,2016 నాటికి దేశంలో చ‌లామ‌ణిలో ఉన్న మొత్తం క‌రెన్సీ విలువ 17.77 ల‌క్ష‌ల కోట్లుగా ఉంది. అయితే ప్ర‌స్తుతం ఆగ‌స్టు 4,2017 నాటికి అది రూ.14.75 ల‌క్ష‌ల కోట్లుగా ఉన్న‌ట్లు ఆర్‌బీఐ నివేదిక చాటింది. పెద్ద నోట్ల‌ను వ్య‌వ‌స్థ నుంచి త‌ప్పించ‌డం వ‌ల్లే ఈ విధంగా జ‌రిగింద‌ని విశ్లేష‌కులు భావిస్తున్నారు. అంతే కాకుండా ప్ర‌భుత్వం బ‌ల‌వంతంగా క‌రెన్సీని క‌ట్ట‌డి చేయ‌డం, డిజిట‌ల్ ఆర్థిక వ్య‌వ‌స్థ‌ను ప్రోత్స‌హించ‌డం వంటివి కూడా దీనికి కార‌ణాలుగా నిలిచి ఉండొచ్చు.
ప‌లు లెక్క‌లు: సులువుగా అర్థం కావ‌డానికి
నవంబ‌రు నాటికి ఉన్న డ‌బ్బు: 15.44 లక్ష‌ల కోట్లు(రూ.500, రూ.1000 నోట్లు)
పెద్ద నోట్ల‌లో ప్ర‌భుత్వానికి వెన‌క్కు వ‌చ్చింది ఎంత‌: 15.28 లక్ష‌ల కోట్లు
వెన‌క్కు రాని రూ.1000 నోట్లు: 6.7 బిలియ‌న్ వేయి నోట్ల‌లో 89 మిలియ‌న్
జూన్ నాటికి త‌గ్గిన క‌రెన్సీ నోట్ల శాతం: 11.79%
2016-17లో గుర్తించిన దొంగ నోట్లు: 7,62,072
క‌రెన్సీ నోట్ల ముద్ర‌ణ‌కు అయిన ఖ‌ర్చు: రూ.7965 కోట్లు