ఫోన్లు, కార్లు అమ్మకపోయినా రూ. 160 లక్షల కోట్ల వాల్యుయేషన్.. ఎలోన్ మస్క్ 'SpaceX' నయా హిస్టరీ!

గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలువైన కంపెనీలుగా చలామణి అవుతున్నవన్నీ.. బిలియన్ల కొద్దీ ప్రజలు ప్రతిరోజు వాడే స్మార్ట్‌ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, సాఫ్ట్‌వేర్, ఈ-కామర్స్ లేదా ఆన్‌లైన్ ప్రకటనల వంటి సేవలను విక్రయించేవే. కానీ, ప్రఖ్యాత బిలియనీర్ ఎలోన్ మస్క్ (elon musk) కు చెందిన 'స్పేస్‌ఎక్స్' (SpaceX) వీటిలో ఒక్క ప్రొడక్ట్‌ను కూడా అమ్మదు. అయినప్పటికీ, అమెరికన్ స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలోనే అత్యంత అద్భుతమైన రీతిలో ఐపీఓగా అడుగుపెట్టిన ఈ స్పేస్ కంపెనీకి ఇన్వెస్టర్లు ఏకంగా $2.1 ట్రిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 160 లక్షల కోట్లకు పైగా) రికార్డు వాల్యుయేషన్‌ను కట్టబెట్టారు.

నాస్డాక్ (Nasdaq) స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో 'SPCX' ట్రేడింగ్ టిక్కర్‌తో లిస్ట్ అయిన మొదటి రోజే ఈ కంపెనీ షేరు $160.95 వద్ద ముగిసింది. ఈ భారీ వాల్యుయేషన్‌తో స్పేస్‌ఎక్స్ సంస్థ ఇప్పుడు ఎన్విడియా, ఆల్ఫాబెట్, యాపిల్, మైక్రోసాఫ్ట్, అమెజాన్ సరసన చేరింది. అంతేకాకుండా, మస్క్‌కు చెందిన సొంత కంపెనీ 'టెస్లా', టెక్ దిగ్గజం 'బ్రాడ్‌కామ్', ప్రపంచ చమురు దిగ్గజం 'సౌదీ అరామ్‌కో'లను కూడా మార్కెట్ విలువలో దాటేసింది.

అసలు కేవలం రాకెట్లను అంతరిక్షంలోకి పంపే ఒక కంపెనీకి ఇన్వెస్టర్లు అంత భారీ ప్రీమియం ధరను ఎందుకు చెల్లిస్తున్నారు? వాల్ స్ట్రీట్ (Wall Street) విశ్లేషకులు స్పేస్‌ఎక్స్‌ను కేవలం ఒక రాకెట్ కంపెనీగా కాకుండా.. ఏరోస్పేస్, టెలికమ్యూనికేషన్స్, డిఫెన్స్ , ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ రంగాల సమ్మేళనంగా చూస్తుండటమే దీనికి ప్రధాన కారణం.

1. రాకెట్ బిజినెస్ కేవలం ప్రారంభం మాత్రమే!

స్పేస్‌ఎక్స్ అనగానే అందరికీ గుర్తొచ్చేది వారి రాకెట్ లాంచ్‌లు. తమ అధునాతన 'ఫాల్కన్ 9' (Falcon 9), 'ఫాల్కన్ హెవీ' రాకెట్ల ద్వారా కమర్షియల్ లాంచ్ మార్కెట్‌ను ఈ కంపెనీ పూర్తిగా తన గుప్పిట్లోకి తెచ్చుకుంది. ప్రపంచంలోనే మొదటిసారిగా 'రీయూజబుల్ రాకెట్' (మళ్లీ మళ్లీ వాడగలిగే) టెక్నాలజీని తీసుకురావడం ద్వారా రాకెట్ ప్రయోగ ఖర్చులను స్పేస్‌ఎక్స్ ఊహించని విధంగా తగ్గించేసింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి పంపాలనుకునే ప్రభుత్వాలు, ప్రైవేట్ సంస్థలన్నీ ఇప్పుడు స్పేస్‌ఎక్స్ కస్టమర్లే. దీనివల్ల కంపెనీకి నిరంతర ఆదాయం (Recurring Revenue) లభిస్తోంది.

2. 'స్టార్‌లింక్' రూపంలో అసలైన నిధి!

చాలా మంది మార్కెట్ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. స్పేస్‌ఎక్స్ లోపల ఉన్న అత్యంత విలువైన ఆస్తి 'స్టార్‌లింక్' (Starlink). భూమికి తక్కువ ఎత్తులో ఉండే కక్ష్యలో (Low-Earth orbit) వేలాది శాటిలైట్లను ఉంచి, దీని ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా హై-స్పీడ్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ ఇంటర్నెట్ సేవలను స్టార్‌లింక్ అందిస్తోంది. సాధారణ టెలికాం కంపెనీలలాగా దీనికి దేశదేశాల్లో మొబైల్ టవర్లు లేదా కేబుళ్లు వేయాల్సిన అవసరం లేదు. প্রত্যంత ప్రాంతాల్లోని ఇళ్ల నుండి ఎయిర్‌లైన్స్, షిప్పింగ్ కంపెనీలు, , ప్రభుత్వాల వరకు అందరూ దీనికి సబ్‌స్క్రైబర్లుగా మారుతున్నారు. దీనివల్ల వచ్చే నెలవారీ సబ్‌స్క్రిప్షన్ ఆదాయం ఈ కంపెనీని ఒక టెక్నాలజీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌గా మార్చేసింది.

3. అమెరికా రక్షణ రంగంలో కీలక భాగస్వామి

స్పేస్‌ఎక్స్ అమెరికా ప్రభుత్వానికి అత్యంత వ్యూహాత్మకమైన రక్షణ భాగస్వామిగా మారింది. అమెరికా సైనిక ఉపగ్రహాలను, జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన అత్యంత రహస్యమైన పేలోడ్‌లను స్పేస్‌ఎక్స్ రాకెట్లే అంతరిక్షంలోకి తీసుకెళ్తున్నాయి. ఆధునిక యుద్ధాలలో శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్స్ పాత్ర చాలా కీలకం కావడంతో స్పేస్‌ఎక్స్ స్థానం మరింత బలపడింది. ప్రభుత్వ రక్షణ బడ్జెట్‌లు స్థిరంగా, దీర్ఘకాలికంగా ఉంటాయి కాబట్టి ఈ ఆదాయం ఇన్వెస్టర్లకు పెద్ద భరోసాని ఇస్తుంది.

4. నాసా (NASA) నమ్మకమైన పార్ట్నర్

అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ 'నాసా'కు స్పేస్‌ఎక్స్ ఒక ముఖ్యమైన కమర్షియల్ భాగస్వామి. అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి (ISS) కార్గో , వ్యోమగాములను రవాణా చేసే బాధ్యతలను స్పేస్‌ఎక్స్ విజయవంతంగా నిర్వహిస్తోంది. భవిష్యత్తులో జరగబోయే చంద్రమండల (Lunar) అన్వేషణ ప్రాజెక్టులకు కూడా నాసా నుండి ఈ కంపెనీ భారీ కాంట్రాక్టులను దక్కించుకుంది.

భవిష్యత్తు అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ (Space Economy)

• లూనార్ అవకాశాలు: రాబోయే దశాబ్దాలలో చంద్రుడిపై మానవ కార్యకలాపాలు పెరిగితే, అక్కడ రవాణా, లాజిస్టిక్స్ రంగంలో స్పేస్‌ఎక్స్ కీలక పాత్ర పోషించనుంది. అంటే ప్రస్తుతం ఉనికిలోనే లేని ఒక కొత్త మార్కెట్‌కు ఇన్వెస్టర్లు ఇప్పుడే విలువను కడుతున్నారు.
• మార్స్ మిషన్ (అంగారక గ్రహం): మానవాళిని మల్టీ-ప్లానెటరీ స్పీషీస్ (మరో గ్రహంపై నివసించేలా) మార్చడమే తన అంతిమ లక్ష్యమని ఎలోన్ మస్క్ పదే పదే చెబుతున్నారు. భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థకు స్పేస్‌ఎక్స్ ఒక పునాదిలాంటి రవాణా నెట్‌వర్క్‌గా మారుతుందనే నమ్మకం ఇన్వెస్టర్లలో ఉంది.

వాల్ స్ట్రీట్ స్పేస్‌ఎక్స్‌ను ఒక సాధారణ ఏరోస్పేస్ కంపెనీగా చూడటం లేదు. ఇదొక గ్లోబల్ శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ ఆపరేటర్, ఒక ప్రధాన డిఫెన్స్ కాంట్రాక్టర్, నాసా వ్యూహాత్మక భాగస్వామి , భవిష్యత్తు అంతరిక్ష రవాణా వ్యవస్థ. చరిత్రలో ఇంతవరకు ఏ కంపెనీ కూడా ఒకేసారి ఇన్ని హై-గ్రోత్ రంగాలలో ఆధిపత్యాన్ని చలాయించలేదు. రాబోయే కాలంలో కమ్యూనికేషన్స్, డిఫెన్స్, స్పేస్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ రంగాలకు స్పేస్‌ఎక్స్ ఒక ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాల వేదిక (Infrastructure Platform) కాబోతుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.