LPG సరఫరాలో భారత్ కొత్త ప్లాన్.. గల్ఫ్ దేశాలకు గుడ్ బై.. మరి ఎక్కడి నుంచి వస్తుందంటే..

పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం తలెత్తినప్పుడు ముడి చమురు లభ్యతపై పెద్దగా ఆందోళన లేకపోయినప్పటికీ, ఎల్‌పిజి సరఫరా ఒక ప్రధాన సవాలుగా మారిందని ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థల సీనియర్ అధికారులు వెల్లడించారు. ఎందుకంటే గల్ఫ్ వెలుపల భారీ ఎత్తున ఎల్‌పిజిని ఉత్పత్తి చేసే దేశాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. నిజానికి 2025 నవంబర్‌లో భారతదేశం అమెరికాతో ఒక సంవత్సరం కాలపరిమితి గల ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది, దీని ప్రకారం 2026 ఒప్పంద సంవత్సరంలో తన వార్షిక ఎల్‌పిజి అవసరంలో దాదాపు 10 శాతాన్ని అమెరికా నుండి దిగుమతి చేసుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

కానీ యుద్ధం కారణంగా గల్ఫ్ సరఫరాలు నిలిచిపోవడంతో అమెరికా నుండి దిగుమతులు అనూహ్యంగా పెరిగాయి. అమెరికాకు అపారమైన అదనపు ఎల్‌పిజి ఎగుమతి సామర్థ్యం ఉండటం భారతదేశానికి కలిసి వచ్చింది. ప్రస్తుతం చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCs) గల్ఫ్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడానికి, అమెరికా నుండి ఎల్‌పిజి దిగుమతులను ప్రస్తుత వార్షిక పరిమాణమైన 2.2 మిలియన్ టన్నుల స్థాయికి మించి మరింత పెంచడానికి, అలాగే కుదుర్చుకున్న ఒప్పంద పరిమాణాన్ని రెట్టింపు చేయడానికి ప్రణాళికలు రచిస్తున్నాయి. అమెరికాతో పాటు అర్జెంటీనా, నైజీరియా, మలేషియా, అల్జీరియా వంటి ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా గమ్యస్థానాలను కూడా భారత్ అంచనా వేస్తోంది.

గ్లోబల్ ఎనర్జీ డేటా అనలిటిక్స్ సంస్థ 'కెప్లర్' (Kpler) గణాంకాల ప్రకారం, అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి భారతదేశ ఎల్‌పిజి దిగుమతుల జాబితాలో అమెరికా వాటా అసాధారణ రీతిలో పెరిగింది. ఏప్రిల్‌లో సరఫరాలు స్వల్పంగా తగ్గినప్పటికీ, ఆ తర్వాత క్రమంగా వృద్ధి చెందుతూ ఫిబ్రవరితో పోలిస్తే జూన్ నాటికి ఏకంగా 145% పెరుగుదలను నమోదు చేశాయి. అదే సమయంలో యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా, ఖతార్ వంటి మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుండి సరఫరాలు తీవ్రంగా పడిపోయాయి.

ఒకప్పుడు భారతదేశానికి ప్రథమ ఎల్‌పిజి సరఫరాదారుగా ఉన్న యూఏఈ వాటా, హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో పూర్తిగా క్షీణించింది. శాతం పరంగా చూస్తే, 2025లో భారత ఎల్‌పిజి దిగుమతుల్లో అమెరికా వాటా కేవలం 8శాతం కంటే తక్కువగా ఉండేది. క్రమబద్ధమైన సరఫరా ఒప్పందం తర్వాత 2026 జనవరిలో అది 12%కి, ఫిబ్రవరిలో 13%కి చేరింది. మార్చిలో యుద్ధం తీవ్రమై గల్ఫ్ రవాణా నిలిచిపోవడంతో ఈ వాటా ఒక్కసారిగా 37%కి ఎగబాకింది. ఆ తర్వాత ఏప్రిల్‌లో 40%, మేలో 55% మరియు జూన్ నాటికి ఏకంగా 65%కి చేరుకుని అమెరికా అగ్రస్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది. ఈ భారీ ఇంధన దిగుమతులు ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న వాణిజ్య అసమతుల్యతను (Trade Imbalance) తగ్గించడంలో కూడా సానుకూలంగా సహాయపడ్డాయి.

అయితే, అమెరికా నుండి కొనుగోళ్లు పెంచడం వల్ల భారత ఇంధన భద్రతకు (Energy Security) తాత్కాలికంగా రక్షణ లభించినప్పటికీ.. గల్ఫ్ సరఫరాలను అమెరికా పూర్తి స్థాయిలో భర్తీ చేయడం సాధ్యం కాకపోవచ్చని మార్కెట్ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. కెప్లర్ ప్రధాన విశ్లేషకుడు నిఖిల్ దుబే అభిప్రాయం ప్రకారం.. ఈ సంఘర్షణకు ముందు భారతదేశ ఎల్‌పిజి దిగుమతులలో దాదాపు 90 శాతం వాటాను మధ్యప్రాచ్యమే సరఫరా చేసేది. హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేత కారణంగా ప్రస్తుతానికి అది తగ్గినప్పటికీ.. భవిష్యత్తులో గల్ఫ్ దేశాలపై ఆధారపడటం పూర్తిగా తగ్గిపోయే అవకాశం లేదు. ఎందుకంటే అమెరికా నుండి భారతదేశానికి సరుకు రవాణా (Shipping) చేయడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది, దీనివల్ల రవాణా ఖర్చులు (Logistics costs) భారీగా పెరుగుతాయి. అయినప్పటికీ, అత్యవసర సమయాల్లో వ్యూహాత్మకంగా ఆధారపడదగిన ప్రత్యామ్నాయ వనరుగా అమెరికా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

ఈ భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితులను తట్టుకోవడానికి భారత పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ మే నెలలో చమురు కంపెనీలను ఒక కీలక ఆదేశం జారీ చేసింది. ప్రస్తుతం గృహ, వాణిజ్య అవసరాల కోసం చమురు కంపెనీలు నిర్వహిస్తున్న 45 రోజుల రోలింగ్ ఇన్వెంటరీకి అదనంగా, మరో 30 రోజుల కాలానికి సరిపడేలా 'వ్యూహాత్మక ఎల్‌పిజి నిల్వను' (Strategic LPG Reserve) నిర్మించాలని ఆదేశించింది. ఈ సుదీర్ఘ లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో మరియు దేశ ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేయడంలో అమెరికా, అల్జీరియా వంటి ఇతర దేశాల నుండి సేకరించే అదనపు దిగుమతులు భారతదేశానికి ఎంతగానో దోహదపడనున్నాయి.